شناسایی شبکه عوامل و موانع شکل گیری فراشهرها در آینده ایران

پژوهش حاضر به بررسی جامع و عمیق مفهوم فراشهر پرداخته است، مفهومی نوین که نمایانگر نسل آینده شهرها و ترکیبی از فناوری های پیشرفته در بستر فراجهان میباشد. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی عوامل و موانع موثر در شکل گیری فراشهرها و ارائه راهکارهای عملیاتی برای مدیریت شهری در جهت حرکت به سوی فراشهر است. با وجود ورود برخی شهرهای پیشرو جهان به این حوزه، همچنان ابهامات فراوانی وجود دارد و نیازمند پژوهش های متعددی توسط محققان در سطح جهانی است. با توجه به پویایی و زنده بودن شهرها، افزوده شدن مفاهیم مرتبط با فراشهر و نقش هوش مصنوعی و تحلیل داده های کلان، تصمیم گیری هوشمند نیز به این پویایی افزوده خواهد شد. روش شناسی تحقیق از نوع آمیخته (کیفی-کمی) انتخاب شده است. در بخش کیفی، از تحلیل مضمون استفاده شده تا با کدگذاری داده ها، مضامین اصلی و فراگیر استخراج گردد. در بخش کمی، از روش دیمتل برای تحلیل روابط بین عوامل و تعیین میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری آنها بهره گرفته شده است. داده ها از طریق مصاحبه های بدون ساختار، گروه های کانونی و پرسشنامه ها جمع آوری شده است. روایی پژوهش با روش روایی تفسیری و پایایی آن با محاسبه ضریب پایایی هولستی تایید شده است. در این پژوهش، با انجام مطالعات کتابخانه ای گسترده و بررسی 439منبع شامل کتاب های علمی، مقالات پژوهشی، پایان نامه ها، فیلمنامه ها، مستندات شهری و اسناد سازمانهای بین المللی و ملی، شاکله اصلی کار استخراج و ترسیم گردید. در ادامه، با برگزاری مصاحبه هایی با 8نفر از خبرگان و 8جلسه گروه کانونی با حضور 38نفر، محتوای ارزشمندی شامل 1476گزاره مختلف جمع آوری شد که پس از تحلیل، 1804مضمون استخراج گردید. سپس با کدگذاری توصیفی، عوامل و موانع به 470کد توصیفی مختلف دسته بندی شدند و در ادامه 57کد تفسیری در 17موضوع مختلف با روش تحلیل مضمون استخراج شد. در مرحله بعد، با استفاده از یک پرسشنامه مقدماتی و نظرخواهی از 15نفر از برگزیدگان، 17مضمون با اولویت انتخاب شدند. سپس با توزیع پرسشنامه نهایی، ارتباط بین این مضامین با یکدیگر مورد ارزیابی قرار گرفت و با استفاده از تحلیل دیمتل، میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری هر یک مشخص شد و اولویت بندی آن ها نسبت به علت یا معلول بودن تعیین گردید. در نهایت، به سه پرسش اصلی پژوهش پاسخ داده شد. بنابراین، این پژوهش با بررسی عمیق و جامع عوامل و موانع موثر در شکل گیری فراشهرها، چارچوبی نظری و عملی برای مدیریت شهری و سیاست گذاران فراهم می کند تا با استفاده از آن، مسیر توسعه شهرها به سوی فراشهرها هموار گردد. با توجه به پیشرفت سریع فناوری و نیاز به همگام سازی شهرها با تحولات دیجیتال، نتایج این پژوهش می تواند به عنوان نقشه راهی برای تصمیم گیران و مدیران شهری عمل کند. پیشنهاد می شود تحقیقات آینده بر مطالعه تجربیات موفق جهانی و ارزیابی تاثیرات اجتماعی و فرهنگی فراشهرها تمرکز کنند تا زمینه سازی مناسبی برای پیاده سازی این مفهوم در بسترهای محلی فراهم آید.

کلیدواژه ها:

فراشهر ، فراجهان ، دوقلوی دیجیتال ، هوش مصنوعی ، شهروندی مجازی