بررسی جنایات مغولان در ایران از منظر حقوق بین الملل کیفری معاصر

حمله مغولان به ایران در سده سیزدهم میلادی یکی از مهم ترین ویرانگرترین رویدادهای تاریخ ایران به شمار می رود که پیامدهای گسترده ای در ابعاد انسانی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به همراه داشته است. کشتار ساکنان، تخریب شهرها، غارت اموال، اسارت و انتقال افراد و خشونت علیه زنان، از جمله رفتارهایی است که در منابع تاریخی مربوط به این دوره گزارش شده است. پژوهش حاضر با رویکردی تاریخی حقوقی، ابتدا اقدامات و رفتارهای مغولان در جریان حملات به ایران را بر اساس منابع تاریخی بررسی کرده و سپس قابلیت تحلیل این اقدامات را بر مبنای مفاهیم و معیارهای حقوق بین الملل کیفری معاصر مورد ارزیابی قرار می دهد. مسئله اصلی پژوهش آن است که رفتارهای ارتکابی مغولان، با توجه به عناصر جرایم بین المللی، تا چه اندازه قابلیت تحلیل در قالب جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل کشی را دارند. یافته های پژوهش نشان می دهد که برخی از رفتارهای گزارش شده، در صورت اثبات تاریخی و احراز عناصر حقوقی لازم، قابلیت بررسی در چارچوب جنایات جنگی و در شرایط خاص، جنایت علیه بشریت را دارند. با این حال، در خصوص نسل کشی نمی توان صرفا بر اساس گستردگی کشتارها به نتیجه قطعی رسید؛ زیرا تحقق این جرم مستلزم احراز قصد خاص برای نابودی کلی یا جزئی یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی است. بنابراین، میان وقوع یک رفتار تاریخی و احراز یک جرم بین المللی باید تفکیک قائل شد. این پژوهش در نهایت نشان می دهد که مطالعه رفتارهای مغولان از منظر حقوق بین الملل کیفری معاصر، ضمن توجه به شرایط تاریخی زمان وقوع حوادث، می تواند چارچوبی برای تحلیل حقوقی اقدامات خشونت آمیز گسترده و پیوند میان مطالعات تاریخی و حقوق کیفری بین المللی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

ایران ، حقوق بین الملل کیفری معاصر ، نسل کشی