سیستم ایمنی روانی اجتماعی: بازسازی و توسعه یک چارچوب مفهومی بر اساس نظریه صفات کتل

مفاهیم مکانیسم های دفاعی روانی، مقابله و تاب آوری سه مسیر مهم برای توضیح چگونگی مواجهه انسان با فشارهای روانی و اجتماعی اند؛ بااین حال هر یک سطح متفاوتی از فرایند سازگاری را توصیف می کنند. مقاله حاضر با بازخوانی و توسعه ایده «سیستم ایمنی روانی اجتماعی» می کوشد این مفهوم را از یک استعاره مفهومی به یک چارچوب قابل بررسی در روان شناسی شخصیت و مشاوره نزدیک کند. در نسخه اولیه، سیستم ایمنی روانی اجتماعی به عنوان مجموعه ای از صفات و قابلیت های نسبتا پایدار در نظر گرفته شده بود که می تواند احتمال بروز الگوهای ناسازگارانه را کاهش دهد و زمینه انتخاب راهبردهای مقابله ای کارآمدتر را فراهم سازد. در این بازنگری، این ایده با ادبیات جدید درباره دفاع های روانی، تاب آوری، تنظیم هیجان، انعطاف پذیری روان شناختی، حمایت اجتماعی و ارتباط صفات شخصیت با سلامت روان پیوند داده شده است. شواهد جدید نشان می دهد دفاع های روانی در جمعیت عمومی نیز وجود دارند و تفاوت در سطح سازگاری آنها با کارکرد روانی اجتماعی مرتبط است؛ همچنین تاب آوری پدیده ای چندسطحی و وابسته به تناسب فرد، محیط و موقعیت است و نمی توان آن را صرفا یک صفت ثابت یا پیامد مواجهه با خطر دانست. بر این اساس، در مقاله حاضر «سیستم ایمنی روانی اجتماعی» نه به عنوان یک سازه تثبیت شده و دارای ابزار سنجش استاندارد، بلکه به عنوان یک مدل مفهومی پیشنهادی تعریف می شود که از شبکه ای از منابع شخصی، هیجانی، شناختی و اجتماعی تشکیل شده است. سپس عناصر پیشنهادی مدل در دو سطح درونی شخصی و اجتماعی سازمان دهی و با دفاع، مقابله و تاب آوری مقایسه می شوند. در پایان، الزامات مشاوره ای مدل، محدودیت های نظری آن و پیشنهادهایی برای اعتبارسنجی تجربی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

سیستم ایمنی روانی اجتماعی ، دفاع های روانی ، راهبردهای مقابله ای ، تاب آوری ، صفات شخصیت