بررسی اثر نااطمینانی متغیرهای کلان بر رفتار مصرف خانوارهای ایرانی

در سال های اخیر، با توجه به نوسانات شدید اقتصادی و عدم ثبات در متغیرهایی چون نرخ تورم، بیکاری و نرخ ارز، رفتار مصرفی خانوارها تحت تاثیر جدی قرار گرفته است. نااطمینانی اقتصادی یکی از عوامل کلیدی تاثیرگذار بر تصمیم گیری های کارگزاران اقتصادی مانند خانوارها و بنگاه ها محسوب می شود. این پژوهش با هدف بررسی اثر نااطمینانی متغیرهای کلان اقتصادی، شامل نرخ تورم، نرخ بیکاری بر رفتار مصرفی خانوارها در استان های ایران انجام شده است. در چارچوب نظری تحقیق، با استناد به مدل های اقتصاد کلان و نظریه های مصرف، نااطمینانی اقتصادی می تواند باعث کاهش اعتماد مصرف کنندگان به بازار شده و آنها را وادار به کاهش مخارج یا ترجیح دادن خریدهای ضروری به جای لوکس کند، زیرا افراد ترجیح می دهند منابع مالی خود را برای مقابله با ریسک های آینده حفظ کنند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و از داده های پانلی مربوط به استان های ایران در بازه زمانی 1395 تا 1401 استفاده شده است. مدل سازی اقتصادسنجی با بهره گیری از الگوی پویای مبتنی بر روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) انجام شده است. برای این منظور ابتدا با به کارگیری مدل EGARCH نااطمینانی متغیرهای کلان شامل تورم و بیکاری استخراج شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که افزایش نااطمینانی در نرخ تورم تاثیر معناداری بر سطح مصرف خانوارها ندارد و حساسیت بیشتری نسبت به شوک های اقتصادی دارد. لیکن نااطمینانی سیاست اقتصادی جهانی و نااطمینانی نرخ بیکاری بر الگوی مصرف خانوار تاثیر معناداری دارد.به طوری که مصرف خوراکی ها و آشامیدنی ها بیش از مصرف غیرخوراکی تحت تاثیر قرار می گیرد. یافته های پژوهش، مبنای علمی مناسبی برای سیاست گذاران اقتصادی در راستای کاهش اثرات منفی نااطمینانی بر رفاه خانوارها و پویایی های اقتصادی کشور ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نااطمینانی اقتصادی ، رفتار مصرفی خانوار ، نرخ تورم ، نرخ بیکاری ، مخارج دولت ، مدل های پانلی