دیپلماسی ایران و ترکیه در بحران قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ

هدف پژوهش حاضر بررسی دیپلماسی ایران و ترکیه در قبال بحران قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ است. پرسش پژوهش آن است که دیپلماسی ایران و دیپلماسی ترکیه در مواجهه با بحران قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ چگونه قابل تبیین است. جنگ دوم قره باغ در سال 2020 نقطه عطفی در تحولات ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی به شمار می آید که پیامدهای آن نه تنها موازنه قدرت میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان را تغییر داد، بلکه نقش و جایگاه بازیگران منطقه ای را نیز دستخوش تحول کرد. در این میان، ایران و ترکیه به عنوان دو قدرت مهم منطقه ای که از پیوندهای تاریخی، ژئوپلیتیکی و اقتصادی با قفقاز جنوبی برخوردارند، تلاش کرده اند از طریق دیپلماسی و ابزارهای سیاست خارجی، منافع و ملاحظات امنیتی خود را در شرایط جدید پیگیری کنند. روش پژوهش توصیفی–تبیینی بوده و داده ها بر اساس منابع کتابخانه ای و اسناد علمی گردآوری شده اند. چارچوب نظری پژوهش بر مبنای رهیافت نوواقع گرایی است که رفتار دولت ها را در چارچوب ساختار آنارشیک نظام بین الملل، موازنه قدرت و پیگیری منافع ملی تبیین می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که ایران در قبال تحولات قفقاز جنوبی رویکردی محتاطانه و امنیت محور اتخاذ کرده و بر حفظ مرزهای بین المللی، جلوگیری از تغییرات ژئوپلیتیکی و تقویت همکاری های منطقه ای تاکید دارد. در مقابل، ترکیه با اتکا به پیوندهای راهبردی با جمهوری آذربایجان و بهره گیری از دستاوردهای جنگ، دیپلماسی فعال تری در جهت گسترش نفوذ ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود در منطقه دنبال کرده است.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی ، ایران ، ترکیه ، قره باغ ، قفقاز جنبوبی