بومی سازی چارچوب ارزیابی مدیریت پایدار منابع آب (SWRM-AF) برای حوزه های آبخیز خاص فلات مرکزی ایران با شاخص های متناسب با شرایط هیدروژئولوژیک و اجتماعی اقتصادی داخلی
فایل این در 15 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
چکیده :
مدیریت پایدار منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک با چالش های منحصربه فردی مواجه است که چارچوب های ارزیابی متداول اغلب قادر به پوشش آن ها نیستند. فلات مرکزی ایران با میانگین بارندگی سالانه کمتر از 250 میلی متر (کمتر از یک سوم متوسط جهانی)، وابستگی شدید به منابع آب زیرزمینی، و نرخ متوسط تخلیه سالانه 29 سانتی متر در آبخوان های کشور، یکی از بحرانی ترین مناطق از نظر تنش آبی در جهان محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف بومی سازی چارچوب ارزیابی مدیریت پایدار منابع آب (SWRM-AF) برای 184 آبخوان حوضه فلات مرکزی ایران با استفاده از داده های به روز تا سال 2023 انجام شده است. داده های ماهواره ای GRACE/GRACE-FO با استفاده از محصول جدید G3P با قدرت تفکیک مکانی 0٫5 درجه و پوشش ماهانه از آوریل 2002 تا سپتامبر 2023، داده های فرونشست زمین مبتنی بر تصاویر Sentinel-1 InSAR برای دوره 2019-2023، و داده های کیفی آب زیرزمینی 206 نمونه از استان یزد در این پژوهش به کار گرفته شده اند. تحلیل سری های زمانی نشان می دهد که ذخیره آب زیرزمینی در فلات مرکزی از سال 2002 به طور مداوم کاهش یافته و این روند از حدود سال 2011 تشدید شده و پس از 2016 به طور قابل توجهی افزایش یافته است. از نظر مکانی، شدیدترین کاهش ها در زیرحوضه های جنوبی و مرکزی از جمله آب باریکه های ابرقو-سیرجان (با کاهش 22٫21- میلی متر)، تشک-بختگان-مهارلو و کویر دره انجیر رخ داده است. بررسی شاخص خشکسالی آب زیرزمینی (GDI) نشان دهنده وقوع دوره های مکرر و طولانی خشکسالی آب زیرزمینی در دهه اخیر است، به گونه ای که ماه های فوریه (66٫81- میلی متر)، مارس (65٫78- میلی متر) و ژانویه (54٫76- میلی متر) شدیدترین کاهش های ماهانه را ثبت کرده اند. در استان یزد، منابع آب تجدیدپذیر از 786 به 250 میلیون مترمکعب بین سال های آبی 1388-1389 و 1398-1399 کاهش یافته و هدایت الکتریکی آب زیرزمینی از حدود 8500 به 12500 میکروزیمنس بر سانتی متر افزایش یافته است. همبستگی منفی قوی بین کاهش ذخیره آب زیرزمینی و افزایش شوری (ضریب همبستگی 0٫79-) تاییدکننده تاثیر مستقیم برداشت بی رویه بر کیفیت آب است. بر اساس داده های InSAR، حدود 3٫5٪ از مساحت ایران (بیش از 56٬000 کیلومترمربع) تحت تاثیر فرونشست زمین قرار دارد و برخی مناطق نرخ فرونشست سالانه بیش از 10 سانتی متر را تجربه می کنند. چارچوب بومی سازی شده با 24 شاخص در چهار مولفه محیط زیست، اقتصاد، جامعه و زیرساخت، ابزاری کارآمد برای اولویت بندی آبخوان های نیازمند اقدامات اصلاحی و تدوین سیاست های متناسب با شرایط محلی فراهم می آورد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
شاهپور ابراهیمی
کارشناس ارشد مهندسی منابع طبیعی از دانشگاه تهران
مراجع و منابع این :
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود لینک شده اند :