آموزش مبانی علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان

پژوهش حاضر با هدف واکاوی وضعیت آموزش مبانی علوم اجتماعی در دانشگاه فرهنگیان و ارائه راهبردهایی برای تربیت معلم‑پژوهشگر در این حوزه انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع تحلیل محتوای جهت دار بود. جامعه پژوهش شامل تمامی مدرسان، دانشجومعلمان و برنامه های درسی رشته آموزش علوم اجتماعی در پردیس های دانشگاه فرهنگیان بود که با نمونه گیری هدفمند، 12 مدرس و 25 دانشجومعلم از پردیس علامه طباطبایی خرم آباد انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و تحلیل اسناد (سرفصل های درسی، گزارش های کارورزی) گردآوری و با روش کدگذاری موضوعی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که مهم ترین چالش ها عبارت اند از: (1) فاصله نظریه و عمل در تدریس مبانی، (2) کمبود موقعیت های کارورزی مبتنی بر پژوهش میدانی، (3) غلبه رویکرد حافظه محور بر تفکر انتقادی، و (4) نبود بسترهای کافی برای آشنایی با مسائل بومی و محلی. در مقابل، راهبردهای موثر شامل طراحی درس کارهای مسئله محور، ادغام کارورزی با پروژه های جامعه شناسی محلی، استفاده از روش های مشارکتی (بحث گروهی، ایفای نقش) و بازنگری سرفصل ها بر اساس نیازهای منطقه ای تشخیص داده شد. نتیجه گیری شد که تحول در آموزش مبانی علوم اجتماعی، مستلزم حرکت از «معلم‑مبلغ» به «معلم‑پژوهشگر» و ایجاد پیوند نظام مند میان دانشگاه، مدرسه و جامعه محلی است.