مسئولیت کیفری-مالیاتی مدیران شرکت در قبال اظهار خلاف واقع ارزش گمرکی: مطالعه تطبیقی مسیر رسیدگی از گمرک تا مرجع کیفری

اظهار خلاف واقع ارزش معاملاتی کالا در اسناد گمرکی، که در رویه تجاری ایران غالبا با هدف کاهش حقوق ورودی، مالیات بر ارزش افزوده یا فرار از محدودیت های ارزی صورت می گیرد، در نظر بسیاری از مدیران شرکت های بازرگانی صرفا یک تخلف انتظامی یا مالی با ضمانت اجرای جزای نقدی و جریمه دیرکرد تصور می شود. این پژوهش با رویکرد تحلیلی-تطبیقی نشان می دهد که این برداشت ناقص و در عمل پرخطر است؛ زیرا قانون امور گمرکی، قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور، در کنار قانون مالیات های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده، مسیری یکپارچه از تشخیص تخلف گمرکی تا احراز عنوان مجرمانه را ترسیم می کنند که در آن مسئولیت شخصی مدیرعامل، مدیر مالی و حتی اعضای هیات مدیره، مستقل از شخصیت حقوقی شرکت، قابل تعقیب است. مقاله حاضر با تحلیل ارکان تشکیل دهنده تخلف گمرکی، مرز میان خطای اظهاری و سوءنیت کیفری، و نقاط تلاقی پرونده گمرکی با پرونده مالیاتی و کیفری، چارچوبی عملی برای شناسایی ریسک و پیشگیری حقوقی ارائه می دهد. یافته ها حاکی از آن است که هماهنگ سازی رویه اظهار گمرکی با مستندات مالیاتی و قراردادی شرکت، تنها راه موثر کاهش این ریسک مرکب است.

کلیدواژه ها:

ارزش گمرکی ، اخلال در نظام اقتصادی ، اظهار خلاف واقع ، مسئولیت کیفری مدیران ، مسئولیت مالیاتی