طراحی فضاهای پیاده روی سبز: جوابگوی نیازهای سالمندان از طریق برنامه ریزی مشارکتی (نمونه موردی:خیابان گلدیس مشهد)

با افزایش جمعیت سالمندان در ایران، طراحی فضاهای شهری سازگار با نیازهای این گروه به یک ضرورت تبدیل شده است. این پژوهش با هدف طراحی فضاهای پیاده روی سبز در خیابان گلدیس مشهد، به دنبال پاسخگویی به نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی سالمندان از طریق برنامه ریزی مشارکتی است. اهمیت موضوع با توجه به نقش فضاهای پیاده مدار در ارتقای سلامت عمومی، کاهش انزوای اجتماعی و افزایش تحرک روزانه سالمندان پررنگ می شود . روش تحقیق ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای، پرسش نامه های مشارکتی و تحلیل میدانی است. در مرحله نخست، با بررسی ادبیات موضوع، معیارهای کلیدی مانند پیاده مداری، دسترسی آسان، ایمنی و حضور عناصر طبیعی استخراج شد. سپس، با استفاده از برنامه ریزی مشارکتی، نظرات سالمندان ساکن در محدوده خیابان گلدیس مشهد از نقشه برداری رفتاری جمع آوری گردید. داده ها با روش های کیفی سوات تحلیل شدند . یافته ها نشان می دهد سالمندان به مسیرهای پیاده روی کوتاه (حداکثر 500 متر)، سطوح بدون شیب، نرده های حمایتی و فضاهای استراحت با مبلمان راحت نیاز دارند . همچنین، ایجاد فضای پیاده روی سبز با پوشش گیاهی متنوع، نورپردازی مناسب و جداسازی از ترافیک وسایل نقلیه، به افزایش احساس امنیت و جذابیت محیط کمک می کند . از سوی دیگر، مشارکت فعال سالمندان در فرآیند طراحی، منجر به شناسایی نیازهای خاصی مانند فضاهای تجمع غیررسمی، دسترسی به سرویس های بهداشتی و تعیین نقاط کانونی برای فعالیت های گروهی شد . در نهایت، راهکارهای پیشنهادی شامل طراحی مسیرهای پیاده روی با تقسیم بندی سکانس ها و استفاده از مصالح ضدلغزش، ایجاد گوشه های نشیمن با سایه بان و گیاهان آرامش بخش،یکپارچه سازی فضاهای سبز با مسیرهای دسترسی به خدمات شهری، توسعه زیرساخت های حمل ونقل سبز (مانند خطوط دوچرخه) برای کاهش وابستگی به خودرو، تقویت تعاملات اجتماعی از طریق فضاهای اجتماعی چندمنظوره . این پژوهش بر اهمیت رویکرد انسان محور و مشارکتی در طراحی فضاهای شهری تاکید دارد و الگویی عملی برای تبدیل خیابان گلدیس به محوری پایدار و سالمند پسند ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

پیاده مداری ، فضای پیاده روی سبز ، برنامه ریزی مشارکتی