سامانه های راهبردی ذخیره سازی عمیق ارزاق اساسی در پدافند غیرعامل: ارائه چارچوبی تلفیقی مبتنی بر تجارب تاریخی، دانش بومی و فناوری های مهندسی نوین برای ارتقای تاب آوری ملی و امنیت غذایی در شرایط جنگ و بحران

امنیت غذایی یکی از ارکان بنیادین امنیت ملی و از مهم ترین مولفه های پایداری جوامع در شرایط بحران، جنگ، تحریم های طولانی مدت، بلایای طبیعی و اختلالات گسترده در زنجیره تامین محسوب می شود. تجربه جنگ های بزرگ قرن بیستم و بیست ویکم، حملات به زیرساخت های حیاتی، بحران های اقلیمی، نوسانات بازار جهانی غذا و افزایش آسیب پذیری سامانه های متمرکز ذخیره سازی، ضرورت بازنگری در الگوهای نگهداری ذخایر راهبردی غذایی را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، ذخیره سازی عمیق زیرسطحی ارزاق اساسی شامل گندم، جو، برنج و حبوبات به عنوان یکی از راهکارهای نوین پدافند غیرعامل مورد توجه پژوهشگران، برنامه ریزان امنیت غذایی و متخصصان مدیریت بحران قرار گرفته است.هدف این پژوهش ارائه چارچوبی علمی و کاربردی برای طراحی سامانه های ذخیره سازی عمیق ارزاق اساسی در اعماق بیش از 50 متر زیر سطح زمین با بهره گیری همزمان از تجارب تاریخی، دانش بومی و فناوری های مهندسی نوین است. در این مطالعه، نخست شواهد تاریخی مربوط به انبارهای زیرزمینی در تمدن های ایران، مصر، چین، روم و سایر جوامع مورد بررسی قرار گرفته و سپس آخرین دستاوردهای علمی در زمینه مهندسی ژئوتکنیک، کنترل رطوبت، سامانه های اتمسفر کنترل شده، فناوری های پایش هوشمند، مدیریت آفات و طراحی تاسیسات زیرزمینی تحلیل شده است.نتایج بررسی ها نشان می دهد که محیط های عمیق زیرزمینی در صورت انتخاب صحیح زمین شناسی، کنترل رطوبت نسبی، محدودسازی اکسیژن، پایش مستمر دما و بهره گیری از ساختارهای مقاوم در برابر تهدیدات فیزیکی، قادرند پایداری بلندمدت ذخایر غذایی را به طور چشمگیری افزایش دهند. همچنین کاهش آسیب پذیری در برابر حملات نظامی، خرابکاری، آتش سوزی، نوسانات اقلیمی و اختلالات زنجیره تامین از مهم ترین مزایای این سامانه ها به شمار می رود.مطالعه حاضر نشان می دهد که تلفیق دانش سنتی ذخیره سازی با فناوری های نوین می تواند مبنای شکل گیری نسل جدیدی از زیرساخت های پدافند غیرعامل در حوزه امنیت غذایی باشد. در نهایت، یک چارچوب مفهومی برای طراحی شبکه ملی ذخیره سازی ژرف زمین در ایران ارائه شده است که قابلیت ارتقای تاب آوری ملی، کاهش ریسک های راهبردی و افزایش امنیت غذایی کشور در شرایط جنگ و بحران را دارا است.

کلیدواژه ها:

پدافند غیرعامل ، امنیت غذایی ، ذخیره سازی عمیق ، تاب آوری ملی ، ارزاق راهبردی