ارزیابی میزان توجه به عناصر اقلیمی در احیا و نوسازی بافت فرسوده شهری

احیا و نوسازی بافت های فرسوده شهری طی دهه های اخیر به عنوان یکی از اولویت های اساسی برنامه ریزی شهری مطرح شده است. با این حال، بخش قابل توجهی از این مداخلات بدون توجه کافی به عوامل اقلیمی انجام می شود؛ عناصری که نقشی تعیین کننده در کیفیت زندگی، پایداری انرژی، آسایش حرارتی و تاب آوری محیط شهری در برابر تغییرات اقلیمی دارند. این مقاله با هدف تحلیل میزان توجه به مولفه های اقلیمی در فرآیندهای نوسازی و بازآفرینی شهری، ابتدا چارچوب نظری نقش اقلیم در طراحی شهری را بررسی می کند، سپس چالش های اقلیمی موجود در بافت های فرسوده ایران را تبیین کرده و در ادامه نمونه هایی از تجربه های موفق داخلی و جهانی در ادغام ملاحظات اقلیمی در طرح های نوسازی را تحلیل می کند. روش این پژوهش مبتنی بر بررسی اسنادی و تحلیل تطبیقی است. نتایج نشان می دهد که در بسیاری از پروژه های نوسازی ایران، توجه به اقلیم عمدتا محدود به توصیه های کلی بوده و اغلب فاقد رویکردی یکپارچه و مبتنی بر شاخص های عملکردی است. علاوه بر این، ناهماهنگی میان سیاست های ملی، ضعف در انتقال دانش اقلیم محور به سطوح اجرایی و کمبود ارزیابی های پس از بهره برداری، عواملی هستند که مانع تحقق طراحی اقلیم محور در بافت های فرسوده شده اند. در پایان، مسیرهایی برای نوسازی اقلیم گرا شامل تقویت نظام مقرراتی، بهره گیری از فناوری های پایش خرداقلیم، به کارگیری راهکارهای بوم سازگار و استفاده از تجارب موفق ارائه می شود. این یافته ها می تواند به تصمیم سازان و طراحان کمک کند تا برنامه های بازآفرینی شهری را در جهت توسعه پایدار و تاب آور هدایت کنند.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، نوسازی شهری ، طراحی اقلیمی ، خرداقلیم ، آسایش حرارتی ، تاب آوری ، انرژی.