شناسایی چالش ها و فرصت های کاربرد هوش مصنوعی در آموزش ریاضی از دیدگاه دبیران مقطع متوسطه اول

پژوهش حاضر با هدف شناسایی چالش ها و فرصت های کاربرد هوش مصنوعی در آموزش ریاضی از دیدگاه دبیران مقطع متوسطه اول انجام شد. با توجه به ورود فناوری های نوین به عرصه تعلیم و تربیت و لزوم بومی سازی آن در نظام آموزشی ایران، این مطالعه در پی پر کردن شکاف دانش موجود در زمینه درک عمیق از دیدگاه کنشگران اصلی این حوزه (دبیران) برآمد. این پژوهش به روش کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. شرکت کنندگان در پژوهش، 18 نفر از دبیران با تجربه ریاضی مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و با رعایت اصل حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تماتیک) و با کمک نرم افزار MAXQDA تحلیل شدند. برای تامین روایی و پایایی داده ها از معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن (باورپذیری، انتقال پذیری، تاییدپذیری و اطمینان پذیری) استفاده شد. یافته های پژوهش منجر به شناسایی 5 مضمون اصلی برای فرصت ها (شامل شخصی سازی یادگیری، بازخورد فوری و هوشمند، کاهش بار شناختی معلم، افزایش انگیزه و تعامل دانش آموزان، و غنی سازی محتوای آموزشی) و 4 مضمون اصلی برای چالش ها (شامل ضعف زیرساخت های فناورانه، کمبود دانش و مهارت دیجیتال معلمان، مقاومت در برابر تغییر، و نگرانی های اخلاقی و حریم خصوصی) گردید. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که علیرغم وجود فرصت های قابل توجه برای بهره گیری از هوش مصنوعی در آموزش ریاضی، چالش های متعددی به ویژه در ابعاد زیرساختی و نیروی انسانی وجود دارد که نیازمند توجه سیاست گذاران آموزشی و برنامه ریزی هدفمند است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش ریاضی ، دبیران متوسطه اول ، فرصت ها ، چالش ها ، پژوهش کیفی