تحول کهن الگوی طبیعت ؛ خوانشی تاریخ مند و اکو – یونگی از هشت کتاب سهراب سپهری

این چکیده با این فرضیه پیش می رود که شعر سهراب سپهری فراتر از ستایش طبیعت ؛ بازتاب ناخودآگاه جمعی انسان در مواجهه با جهان طبیعی است . هدف مقاله و واکاوی این بازتاب از طریق چارچوبی تلفیقی است که روانکاوی تحلیلی کارل گوستاو یونگ با محوریت مفهوم کهن الگو ها و ناخودآگاه جمعی را با فلسفه زیست محور و نشانه شناسی اومبرتو اکو به ویژه در خوانش طبیعت به مثابه متن در هم می آمیزد . روش تحقیق ؛ تحلیل کیفی محتوای تاریخ مند است که با دوره مندی هشت کتاب سهراب سپهری به سه مرحله تکاملی ( جستجو ؛ اوج ؛ وحدت ) سیر تحول عناصر طبیعی همچو آب ؛ درخت ؛ پرنده ؛ کویر ؛ را از استعاره های شاعرانه به نمادهای کهن الگوی فعال پی می گیرد . یافته ها نشان می دهند که این عناصر به ویژه در شعر متاخری چون ( صدای پای آب ) و ( مسافر) تجلی گاه کهن الگوهایی چون مادر زمین ؛ کودک ازلی ؛ پیر دانا ؛ می شوند این کهن الگوها در قالب یک زیست جهان روانی عمل می کنند که از طریق زبان شعر ؛ رابطه گسسته انسان مدرن با خویشتن طبیعی خویش را بازسازی می نماید . در نتیجه در جهان شعری سهراب سپهری نه صرفا یک تجربه ی زیبا شناختی بلکه تلاشی برای بازیابی وحدت از دست رفته و ترسیم مسیری زیست روان شناختی به سوی خودآگاهی از دل طبیعت است . این مقاله استدلال می کند که شعر سپهری نمونه ای برجسته از درهم تنیدگی روان ؛ زیست جهان و معنا در افق فلسفه زیستی هماهنگ با هستی است .

کلیدواژه ها:

: سهراب سپهری ، ناخودآگاه جمعی ، کهن الگو ، روان کاوی تحلیلی یونگ ، اکوکریتیسیزم ، فلسفه زیست محور ، نقد بوم گرا .