نقش اخلاق اجتماعی قرآن کریم در ارتقای سلامت معنوی و کاهش تعارضات اجتماعی

اخلاق اجتماعی یکی از مهم ترین عامل های سامان دهنده ی رفتارهای فردی و جمعی انسان است و نقشی اساسی در کاهش تعارضات اجتماعی و تقویت سلامت معنوی و روانی را در افراد ایفا می کند. این پژوهش با هدف تبیین کارکرد آموزه های اخلاقی اجتماعی قرآن کریم در کاهش ناآرامی ها و تعارضات اجتماعی انجام شده است. پرسش محوری این تحقیق آن است که آموزه های اخلاقی قرآن چطور می تواند از طریق ویرایش نگرش ها ، رفتارهای فردی و جمعی زمینه ساز صلح و تعایش مسالمت آمیز و تقویت انسجام اجتماعی می شود. هدف اصلی این پژوهش، شناخت و تحلیل شاخص های بنیادین اخلاق اجتماعی در قرآن کریم می باشد و بررسی نقش آن ها در بهبود روابط اجتماعی و ارتقای سلامت معنوی جامعه بررسی می شود. جامعه و منابع پژوهش شامل آیات اخلاقی و اجتماعی کلام الله مجید ، احادیث معصومان (ع) و تفاسیر کهن و معاصر بوده است . داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفته شدند. یافته های پژوهش نشان داد که مفاهیم انتزاعی مانند: عدالت محوری، پرهیز از ظلم، صبر و حلم، عفو و گذشت، حسن خلق، رعایت حقوق متقابل، تعاون و ارتقا عملکرد ذات البین از مهم ترین رکن های اخلاق اجتماعی قرآن به شمار می آیند که نقش اثر گذاری در کاهش تعارضات، افزایش همدلی اجتماعی و تقویت مسئولیت پذیری اخلاقی را دارا می باشد. این آموزه ها با جهت دهی دادن رفتارهای فردی به سوی ارزش های الهی و تقویت فضایل اخلاقی، باعث تحکیم آرامش اجتماعی و کاهش ناآرامی میان افراد و اجتماع می شود. همچنین نتایج نشان داد که رعایت اصل های اخلاق اقتصادی مانند انصاف در معاملات، پرهیز از طمع و حمایت از اقشار محروم، در کاهش نابرابری های اجتماعی و به حقیقت پیوستن عدالت جمعی تاثیر بسیاری دارد. بر اساس نتایج بدست آمده اخلاق اجتماعی قرآن صرفا یک نظام نظری نمی باشد، بلکه قاعده ای عملکردی برای ارشاد رفتارهای اجتماعی و مدیریت تعارضات به شمار می آید. ازاین رو برای گسترش دادن آموزش و نهادینه سازی ارزش های اخلاقی قرآن در عرصه های آموزشی، فرهنگی و اجتماعی می توان به عنوان راهبردی موثر در ارتقای سلامت معنوی ، روانی، افزایش همبستگی اجتماعی ، ایجاد جامعه ای پایدار و بر پایه ی صلح مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اخلاق اجتماعی ، سلامت معنوی ، رفتارهای اخلاقی ، عدالت اجتماعی ، تعارضات