بررسی هنجار گریزی قافیه و ردیف در اشعار معاصر

هنجارگریزی یکی از جنبه های «رستاخیز واژگان» مبتنی بر زبان شناسی است که با شکستن ساختار سطحی کلمات باعث لذت ادبی می شود، نه ساختار عمیق. مکتب فرمالیسم یکی از مکتب های نقد ادبی معاصر است که در آن شکل اثر ادبی مهم تر است و همه مسائل خارج از متن (شخصیت و زندگی شاعر، تاریخ، مسائل اجتماعی و...) در حاشیه قرار گرفته است. موضوع برجسته سازی که امروزه در اکثر آثار ادبی وجود دارد ریشه در این مکتب دارد. برجسته سازی به دو شاخه قاعده افزایی و هنجارگریزی تقسیم می شود. این پژوهش بر آن است که به روش توصیفی- تحلیلی به بررسی هنجارگریزی، در قافیه غزل های شاعران جوان معاصر فارسی بپردازد. نتایج تحقیق نشان می دهد شاعران معاصر با به کارگیری شگردهای مختلف به خصوص صور خیال در قافیه غزل های خود، انواع مختلفی از هنجارگریزی را به کار برده اند. هنجارگریزی را در قافیه غزل معاصر به دو دسته کلی در سطح یک شعر و در سطح یک یا چند بیت تقسیم کرده ایم که هنجارگریزی قافیه در سطح یک شعر خود به سه نوع «ردیف رها»، در قالب غزل مثنوی و « نوقافیه» تقسیم می شود:. هنجارگریزی قافیه در سطح یک یا چند بیت نیز به چهارده نوع: تکرار قافیه، هویت نو واژگان قافیه، عدم توجه به خط، واژگان غیر فارسی و ... تقسیم می شود.

کلیدواژه ها:

نقد ادبی ، هنجارگریزی ، قافیه ، غزل ، شعر معاصر.