آژانس بین المللی انرژی اتمی و کارآمدی رژیم عدم اشاعه :تحلیل جامع حقوقی،فنی و سیاسی

آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) نهاد مرکزی نظارت بر فعالیت های هسته ای صلح آمیز و جلوگیری از گسترش سلاح های هسته ای است. هدف این مقاله تحلیل کارآمدی ابزارهای نظارتی آژانس و بررسی محدودیت های آن از منظر فنی، حقوقی و سیاسی است. روش پژوهش ترکیبی از تحلیل اسناد رسمی آژانس، گزارش های شورای حکام و شورای امنیت، مرور ادبیات حقوق بین الملل و مطالعات موردی ایران و کره شمالی است. این تحقیق سه عامل اصلی کارآمدی آژانس را مورد بررسی قرار می دهد: توان فنی، اختیارات حقوقی و پشتیبانی سیاسی دولت ها. یافته ها نشان می دهد: 1. آژانس در حوزه فنی و روش های راستی آزمایی عملکرد موفقی دارد. 2. موفقیت نهایی آژانس به همکاری دولت ها و حمایت بین المللی بستگی دارد. 3. شکاف میان کشف فنی و اقدام الزام آور سیاسی، ضعف ساختاری است که می تواند کارایی کل رژیم عدم اشاعه را محدود کند. پیشنهادهای عملی شامل: جهانی سازی پروتکل الحاقی، افزایش استقلال مالی آژانس، ایجاد مکانیسم های تشویقی و تنبیهی، و تقویت همکاری اطلاعاتی چند منبعی است.

کلیدواژه ها:

آژانس بین المللی انرژی اتمی ، رژیم عدم اشاعه ، پروتکل الحاقی ، شورای امنیت ، ایران ، کره شمالی ، پادمان ها