بررسی تاریخی و فرهنگی قبال بافی در ری؛ بازخوانی نقش نوارهای پارچه ای در صنعت نساجی ایران دوره اسلامی

قبال بافی به عنوان یکی از شاخه های کمتر شناخته شده اما کاربردی صنعت نساجی سنتی ایران، نقش مهمی در زندگی روزمره و ساختار فرهنگی جوامع تاریخی داشته است. قبال ها نوارهای باریک پارچه ای هستند که با تکنیک های خاص تار و پود بافته شده و در پوشاک، تزئینات، کمربندها و آیین های مختلف مورد استفاده قرار می گرفتند. شهر ری، به عنوان یکی از مراکز مهم نساجی ایران در دوران پیش و پس از اسلام، بستر مناسبی برای رشد و تکامل این نوع از بافت فراهم کرده بود. این پژوهش با رویکردی تاریخی تحلیلی و با تکیه بر منابع مکتوب، یافته های باستان شناسی و مطالعات نساجی نوین، به بررسی مفهوم قبال بافی، شواهد تولید آن در ری و اهمیت فرهنگی و اجتماعی این نوارهای پارچه ای می پردازد. نتایج تحقیق نشان می دهد که اگرچه اصطلاح «قبال» به صورت مستقیم در متون علمی غربی ثبت نشده، اما شواهد مادی و فنی موجود از منسوجات تاریخی ری، از وجود صنعت پیشرفته نواربافی و نقش موثر آن در تکامل نساجی ایران حکایت دارد.

کلیدواژه ها:

قبال بافی ، ری ، نساجی سنتی ، نوارهای پارچه ای ، منسوجات اسلامی