در جستجوی رباعی مدرن

رباعی، این قالب کوتاه و فشرده که از تراوش های خلاقانه ی اندیشه ی شاعران خوش ذوق ایران پدید آمده است، از نظر محتوایی ظرفیتی چندگانه دارد: هم می تواند رنگ و بوی فلسفی بگیرد، هم عرفانی و هم عاشقانه؛ همچنین قابلیت بیان دغدغه های اجتماعی را دارد. این قالب از زمان پیدایش تاکنون فراز و فرودهای بسیاری را پشت سر گذاشته است؛ چنان که کمتر شاعری را می توان یافت که در دیوان او رباعی حضور نداشته باشد. از همین رو، تحول در فرم و محتوای رباعی امری اجتناب ناپذیر بوده است. با این حال باید گفت که هیچ دوره ای به اندازه ی بیست سال اخیر، رباعی را دستخوش چنین حجم گسترده ای از دگرگونی نکرده است. البته دیگر قالب های شعری نیز از این تغییرات برکنار نمانده اند، اما در رباعی امروز این نواندیشی ها و نگاه های تازه چشم گیرتر جلوه کرده است. در این مقاله به این موضوع پرداخته می شود که چگونه رباعی چهارضلعی کلاسیک به گونه هایی تازه چون رباعی نیمایی، رباعی سه سطری و رباعی تک بیتی رسیده است. ضرورت پیدایش این تغییرات، پرسشی بزرگ را در ذهن مخاطب ایجاد می کند؛ پرسشی که هدف اصلی این نوشتار یافتن نشانه ها و مسیرهای آن است و امید می رود «زمان» در نهایت پاسخ روشن آن را آشکار سازد.

کلیدواژه ها:

رباعی ، رباعی مدرن ، رباعی نیمایی ، قالب رباعی ، نو رباعی