تحول رویکردهای نوسازی بافت فرسوده در شهرها

بافت های فرسوده شهری به عنوان یکی از مهم ترین چالش های توسعه شهری معاصر، پیامدهای کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی گسترده ای را برای شهرها به همراه داشته اند. در دهه های گذشته، رویکردهای نوسازی این بافت ها دچار تحولات اساسی شده اند؛ به گونه ای که سیاست های مداخله از الگوهای صرفا کالبدی و مبتنی بر تخریب و نوسازی کامل، به سمت رویکردهای جامع، مشارکتی و پایدار سوق یافته اند. هدف این مقاله مروری، بررسی و تحلیل روند تحول رویکردهای نوسازی بافت های فرسوده شهری و شناسایی مولفه های کلیدی هر یک از این رویکردها در ادبیات علمی و اسناد سیاست گذاری شهری است.در این پژوهش، با استفاده از روش مرور نظام مند منابع علمی، مقالات، گزارش های بین المللی و تجربه های منتخب شهری مورد بررسی قرار گرفته و رویکردهای نوسازی در قالب چند دوره زمانی شامل رویکردهای فیزیکی–کالبدی، رویکردهای اجتماعی–اقتصادی، و رویکرد بازآفرینی شهری تحلیل شده اند. نتایج مرور ادبیات نشان می دهد که ناکارآمدی رویکردهای تک بعدی، بروز مسائل اجتماعی ناشی از جابه جایی ساکنان، و ضرورت دستیابی به توسعه پایدار شهری، از مهم ترین عوامل تغییر نگرش در سیاست های نوسازی بوده اند.بر اساس یافته ها، رویکردهای نوین نوسازی بافت فرسوده بر اصولی همچون مشارکت ساکنان محلی، حفظ هویت فرهنگی، توانمندسازی اجتماعی–اقتصادی، و هماهنگی میان ابعاد کالبدی و نهادی تاکید دارند. این مقاله با جمع بندی روندهای تحول یافته، می تواند چارچوبی مفهومی برای پژوهش های آتی و تصمیم گیری های مدیریتی در زمینه نوسازی و بازآفرینی بافت های فرسوده شهری فراهم آورد.