بحران گذار از دولت رانتیر به دولت مالیات ستان: اقتصاد سیاسی تغییر منابع درآمدی و تاثیر آن بر پویش های توسعه سیاسی در ایران( 1403-1390)

چکیده (Abstract) این پژوهش به بررسی تحولات ساختاری در اقتصاد سیاسی ایران طی دهه اخیر و تاثیر آن بر الگوی توسعه سیاسی کشور می پردازد. با تشدید تحریم های بین المللی و کاهش شدید درآمدهای نفتی، دولت در ایران به ناچار از الگوی کلاسیک «دولت رانتیر»State) (Rentie فاصله گرفته و به سوی استقرار یک «دولت مالیات ستان»(Tax State) حرکت کرده است. فرضیه اصلی پژوهش حاضر، مبتنی بر نظریه جامعه شناسی مالیه، استدلال می کند که تغییر منبع درآمد دولت از «رانت برون زا» به «مالیات درون زا»، قرارداد اجتماعی پیشین مبتنی بر «توزیع رفاه در ازای عدم مشارکت» را با چالش جدی مواجه کرده است. یافته ها نشان می دهد که افزایش فشار مالیاتی بر جامعه، بدون ایجاد مکانیزم های متناظر برای نمایندگی سیاسی و پاسخگویی، منجر به شکل گیری نوعی «تنش ساختاری» و تغییر ماهیت مطالبات اجتماعی از جنبه های اقتصادی به سیاسی شده است. مقاله نتیجه می گیرد که راه برون رفت از انسداد توسعه سیاسی در شرایط جدید، بازتعریف رابطه دولت-ملت بر اساس اصل «مالیات ستانی در برابر نمایندگی» است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: دولت رانتیر ، توسعه سیاسی ، جامعه شناسی مالیه ، تحریم های اقتصادی ، ایران ، پاسخگویی سیاسی.