بررسی مشکلات رفتاری و راهکارهای مداخله ای برای دانش آموزان سوگ دیده و فرزندان طلاق در مقطع ابتدایی

دانش آموزان دوره ابتدایی که تجربه از دست دادن یکی از والدین (به دلیل فوت یا طلاق) را دارند، اغلب با چالش های عاطفی، روانی و رفتاری قابل توجهی در محیط مدرسه مواجه می شوند. این مشکلات می تواند به شکل های مختلفی مانند پرخاشگری کلامی و فیزیکی، انزوای اجتماعی، بی قراری، کاهش تمرکز، افت عملکرد تحصیلی و حتی نشانه های جسمانی ظهور یابد. این پژوهش کیفی با رویکرد مطالعه موردی، با هدف شناسایی این مشکلات و ارائه راهکارهای عملی برای معلمان، به ویژه معلمان با تجربه، طراحی شده است. جامعه مورد مطالعه، دانش آموزان پایه چهارم و پنجم مدرسه ابتدایی نواب صفوی در شهر مرودشت بودند که به صورت هدفمند 8 دانش آموز سوگ دیده یا فرزند طلاق انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری داده ها، مشاهده مشارکتی، مصاحبه نیمه‿ساختاریافته با دانش آموزان، اولیاء و همکاران، و بررسی پرونده های تحصیلی بود. تجزیه و تحلیل داده ها به روش تحلیل مضمون انجام شد. یافته ها نشان داد که این دانش آموزان عمدتا در سه حیطه دچار مشکل هستند: 1) تنظیم هیجان (تکانشگری، خشم فروخورده)، 2) تعاملات اجتماعی (عدم اعتماد، دعوا با همسالان)، و 3) انگیزش و توجه (بی علاقگی به درس، حواس پرتی). در مرحله دوم، با اتکا به تجربه 19 ساله نویسنده (در نقش معلم و پژوهشگر)، یک مجموعه مداخله آموزشی-حمایتی در کلاس درس به مدت 6 ماه اجرا گردید. این مداخلات شامل: ایجاد رابطه مبتنی بر اعتماد و امنیت، استفاده از قصه درمانی و بازی های نقش آفرینی، آموزش مهارت های حل مسئله و کنترل خشم به همه کلاس، همکاری با مشاور مدرسه، و برقراری ارتباط موثر و غیرقضاوتگرانه با خانواده بود. نتایج حاکی از کاهش معنادار رفتارهای پرخاشگرانه، افزایش مشارکت در فعالیت های گروهی و بهبود نسبی عملکرد تحصیلی در 6 مورد از 8 دانش آموز بود. این پژوهش تاکید می کند که معلم، به ویژه معلمان باتجربه، با ایفای نقش مراقب آگاه، گوش دهنده فعال و واسطه ای حمایتگر می توانند فضای کلاس را به محیطی امن برای عبور از این بحران تبدیل کنند. با این حال، این موفقیت مستلزم همراهی سیستم مدرسه و دریافت حمایت های تخصصی تر در موارد بحرانی است

کلیدواژه ها:

طلاق والدین ، مشکلات رفتاری ، پرخاشگری ، مداخله آموزشی ، نقش معلم