عوامل موثر بر موفقیت و شکست جلسات مشاوره ازدواج و زوج درمانی

چکیده: مشاوره ازدواج و زوج درمانی یکی از مهم ترین و بنیادی ترین مداخالت تخصصی برای ارتقای سازگاری زناشویی ، پیشگیری از تعارضات و بهبود و افزایش کیفیت رابطه زوجین است، پژوهش های انجام شده در ایران طی سال های اخیرنشان می دهد که اثربخشی این مداخالت به مجموعه ای از عوامل ساختاری، محتوایی، مهارتی و روانشناختی وابسته است. بررسی ادبیات موجود نشان می دهد که رویکردهای درمانی متفاوت هر کدام تاثیر معناداری بر شاخص های ی همچون رضایت زناشویی، تاب آوری خانواده، کاهش دلزدگی و افزایش خود تمایز یافتگی دارند. با این حال میزان موفقیت جلسات زوج درمانی تنها به مدل درمانی وابسته نیست، بلکه عواملی مانند کیفیت آموزش مشاوران، طراحی ساختار جلسات، مهارتهای درمانگر، باورهای زیربنایی زوجین، انگیزه ازدواج و میزان مشارکت در تکالیف درمانی نیز تعیین کننده اند. رویکردهای هیجان مدار )عرفان منش و ثنایی ذاکر، 1388(، رفتار درمانی ارتباطی )ایزدی و معین فر، 1399( راه حل محور )رهسپار منفرد و همکاران، 1400( نظریه انتخاب )سودانی و همکاران، 1395( و آموزش های پیش از ازدواج )عظیمی خویی و همکاران، 1399( از عوامل کلیدی موفقیت جلسات مشاوره ازدواج و زوج درمانی به شمار می روند. در مقابل، عواملی همچون باورهای غیر منطقی )باشنگ و همکاران، 1393( کنترل قهری )Fasdi et al 2024(، دلزدگی زناشویی و فشارهای بیرونی از عوامل اصلی شکست جلسات هستند. این مقاله نشان می دهد که آینده پژوهش در این حوزه باید بر تلفیق رویکردهای درمانی، بروز رسانی پروتکل های آموزشی، استاندارد سازی جلسات مشاوره پیش از ازدواج و تعیین شاخص های بومی موفقیت در درمان متمرکز باشد. این مرور با تحلیل مطالعات موجود، چارچوبی برای ارتقای کیفیت مداخالت زوج درمانی ارائه می کند. به طور کلی مداخالت زوج درمانی در صورتی اثر بخش خواهند بود که نه تنها ساختار علمی و مدل درمانی مناسب داشته باشند، بلکه در بستر فرهنگی، شناختی و هیجانی زوجین نیز به درستی اجرا شوند.

کلیدواژه ها:

دلزدگی زناشویی ، زوج درمانی ، مشاوره ازدواج