ارزیابی دسترسی پذیری خدمات شهری پایه در مقیاس محله ای (مدرسه، نانوایی، درمانگاه و ایستگاه اتوبوس) با رویکرد شهر پیاده مدار

دسترسی پذیری مناسب به خدمات شهری پایه، یکی از مهم ترین شاخص های «کیفیت زندگی شهری» و «عدالت فضایی» در مقیاس محله ای است. شهروندان، بخش قابل توجهی از فعالیت های روزمره خود از قبیل رفت وآمد به مدرسه، خرید نان، مراجعه به درمانگاه یا استفاده از حمل ونقل عمومی را در شعاعی محدود پیرامون محل سکونت انجام می دهند و هر چه این خدمات در فاصله ی پیاده روی قابل قبول تری قرار گیرند، زمان، هزینه و فشار روانی کمتری بر ساکنان تحمیل می شود این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی، به ارزیابی مفهوم و چارچوب عملی دسترسی پذیری خدمات شهری پایه در مقیاس محله ای می پردازد. ابتدا مفهوم دسترسی پذیری، شعاع های متعارف پیاده روی برای کاربری های مختلف و ارتباط آن ها با ایده «محله ی مطلوب» و «شهر پیاده مدار» تبیین می شود (Gehl, 2010؛ Handy, 1997). سپس، خدماتی نظیر مدرسه، نانوایی، درمانگاه و ایستگاه اتوبوس به عنوان چهار ستون خدمات روزمره ی محلی انتخاب و معیارهای ساده و قابل کاربردی برای سنجش دسترسی پذیری آن ها پیشنهاد می شود؛ معیارهایی که می توان حتی با نقشه روی کاغذ یا محیط های GIS ساده آن ها را به کار گرفت نتایج تحلیلی نشان می دهد که استفاده ی نظام مند از شاخص هایی مانند «نسبت جمعیت تحت پوشش در شعاع 300 تا 500 متری نانوایی و ایستگاه اتوبوس» و «شعاع 800 تا 1000 متری مدرسه و درمانگاه» در کنار تحلیل کیفیت شبکه ی معابر پیاده، می تواند ابزار عملی موثری برای شهرداری و کارکنان آن در برنامه ریزی بهبود استقرار خدمات و کاهش نابرابری فضایی درون محله ها باشد (Litman, 2013؛ حبیبی و پورمحمدی، 1388). در پایان، پیشنهادهایی کاربردی برای کارمندان شهرداری به منظور استفاده از این چارچوب در مطالعات محلی و تصمیم گیری های روزمره ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

دسترسی پذیری ، خدمات شهری پایه ، محله ی شهری ،