واکاوی ابعاد ساختاری ،فرهنگی و آموزشی تفکر انتقادی در نظام آموزشی

تفکر انتقادی، به عنوان یکی از شایستگی های کلیدی قرن بیست ویکم، نقشی محوری در توانمندسازی یادگیرندگان برای تحلیل، ارزیابی و تصمیم گیری آگاهانه ایفا می کند. با وجود تاکید اسناد بالادستی همچون «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش» بر پرورش این مهارت، شواهد نشان می دهد که نظام آموزشی ایران با مجموعه ای از موانع و محدودیت ها در مسیر تحقق آن مواجه است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر اساس مرور نظام مند پژوهش های داخلی و بین المللی، به شناسایی و طبقه بندی چالش های موجود می پردازد. نتایج حاکی از آن است که عوامل ساختاری نظیر سلطه رویکرد حافظه محور، نظام ارزشیابی مبتنی بر کنکور و تراکم محتوای درسی، در کنار موانع فرهنگی–اجتماعی از جمله نگرش های اقتدارگرا و محدودیت فضای گفت وگو در مدارس، و همچنین کمبود توانمندی حرفه ای معلمان در آموزش مهارت های تفکر، به طور هم افزا مانع توسعه تفکر انتقادی می شوند. در پایان، راهکارهایی شامل بازنگری در سیاست های آموزشی، توانمندسازی معلمان، و ایجاد محیط های آموزشی مشوق تعامل و پرسشگری ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، نظام آموزشی ، محدودیت های فرهنگی ، سیاست گذاری آموزشی