مفهوم شناسی حدنگاری و تثبیت مالکیت در نظام ثبتی ایران

حدنگاری (Cadastre) به عنوان سند هویت بخش املاک، نقش بنیادینی در تثبیت مالکیت و کاهش اختلافات ارضی دارد. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی قوانین ثبتی ایران (قانون ثبت 1310، آیین نامه اجرایی 1397، و قانون ساماندهی املاک 1400) و بررسی 125 پرونده قضایی در استان های تهران، خراسان رضوی و خوزستان، به تبیین چالش های مفهومی و اجرایی حدنگاری در ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد ابهام در تعریف حقوقی حدنگاری (تعارض ماده 1 آیین نامه اجرایی ثبت با ماده 147 قانون مدنی)، ناهمخوانی 40% نقشه های ثبتی با وضعیت عینی املاک (براساس آمار سازمان ثبت 1403)، و فقدان استاندارد ملی برای نقشه برداری ثبتی به ویژه در اراضی کشاورزی و موات، موجب افزایش 25%ی دعاوی مالکیت در دهه اخیر شده است. مقاله پیشنهاد می کند: (1) تصویب قانون حدنگاری ملی با تاکید بر جنبه های حقوقی-فنی، (2) ایجاد بانک اطلاعاتی یکپارچه حدنگاری دیجیتال (ماده 69 قانون برنامه هفتم)، و (3) آموزش تخصصی کارشناسان رسمی دادگستری بر مبنای استانداردهای FIG (فدراسیون بین المللی نقشه برداران). این اصلاحات، امنیت مالکیت را در چارچوب سیاست های کلی نظام (ابلاغی 1402) تضمین خواهد کرد.