پیامدهای تحریم های اقتصادی بر عملکرد شرکت های بازار سرمایه ایران: مرور روایی دیدگاه ها و مطالعات

تحریم های اقتصادی به عنوان یکی از ابزارهای سیاست خارجی، تاثیرات گسترده ای بر ساختارهای اقتصادی کشورهای هدف می گذارند. در این زمینه، بازار سرمایه و به ویژه عملکرد شرکت های بورسی ایران، به دلیل وابستگی به جریان های مالی بین المللی، واردات فناوری و سطح بالای تعامل با محیط خارجی، از جمله بخش های اصلی آسیب پذیر در دوران تحریم ها بوده اند. این پژوهش با تمرکز بر مرور روایی مطالعات و دیدگاه های موجود، به بررسی پیامدهای تحریم های اقتصادی بر عملکرد شرکت های بورسی ایران می پردازد. به همین منظور، بیش از 15 مقاله داخلی و بین المللی منتشرشده بین سال های 1991 تا 2025 تحلیل شده است تا روندها، الگوها و سازوکارهای اثرگذاری تحریم ها بر بنگاه های اقتصادی شناسایی شوند. نتایج حاکی از آن است که تحریم ها از مسیرهایی مانند محدودیت در دسترسی به منابع مالی، افزایش هزینه های تامین مواد اولیه، نوسانات نرخ ارز و کاهش اعتماد سرمایه گذاران، باعث کاهش سودآوری، افت ارزش سهام، تضعیف سرمایه گذاری در نوآوری و افزایش تخلفات شرکتی شده اند. مطالعات تطبیقی در کشورهای مشابه مانند عراق، کوبا، کره شمالی، روسیه و ونزوئلا نشان می دهد که شدت و نوع پیامدها به عواملی نظیر نوع مالکیت شرکت ها، سطح حمایت دولتی و ساختار نهادی بستگی دارد. در ایران، شرکت های صادرات محور، وابسته به واردات و شرکت های دولتی بیشترین آسیب را متحمل شده اند. در نتیجه گیری، این مطالعه با ارائه تصویری کامل از اثرات تحریم ها، نیاز به سیاست گذاری معین جهت افزایش تاب آوری شرکت ها، اصلاح ساختارهای اقتصادی و تقویت شفافیت و حکمرانی شرکتی را برجسته می کند. همچنین پیشنهاد می شود که تحقیقات آتی تمرکز بیشتری بر ارزیابی پویای اثرات بلندمدت تحریم ها، تحلیل بخشی شرکت ها و شناسایی راهکارهای سازگارکننده در شرایط فشار خارجی داشته باشند.

کلیدواژه ها:

بازار سرمایه ایران ، بورس اوراق بهادار ، تحریم اقتصادی ، سیاست گذاری اقتصادی ، عملکرد شرکت ها