تحلیل پویایی تعاملات معلم دانش آموز در چارچوب الگوی آموزش موقعیتی و نقش آن در تثبیت مفاهیم علوم تجربی

پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل نقش تعاملات میان معلم و دانش آموز بر مبنای الگوی آموزش موقعیتی در تثبیت مفاهیم علوم تجربی در دوره ابتدایی انجام شده است. آموزش موقعیتی، که از دل نظریه های اجتماعی-شناختی یادگیری پدید آمده، بر این فرض استوار است که یادگیری موثر زمانی رخ می دهد که افراد در بافت واقعی یا شبیه سازی شده ای مشارکت داشته باشند که در آن مفاهیم به صورت کاربردی و معنادار ارائه می شوند. این مطالعه با بهره گیری از رویکرد کیفی و با تمرکز بر تحلیل تعاملات درون کلاس، به بررسی کیفیت گفت وگوهای آموزشی، نحوه مواجهه معلم با سوالات دانش آموزان، استفاده از زبان علمی و غیررسمی، و انتقال مفاهیم از طریق مثال های مرتبط با زندگی روزمره پرداخته است. نمونه پژوهش شامل معلمان و دانش آموزان سه کلاس ابتدایی در مدارس ناحیه 2 شهر تهران بود. داده ها از طریق مشاهده مشارکتی در کلاس، ضبط و تحلیل گفت وگوهای آموزشی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان گردآوری شد. تحلیل داده ها نشان داد که هنگامی که معلمان با تکیه بر موقعیت های واقعی یا شبیه سازی شده، گفت وگوهایی باز و مشارکتی با دانش آموزان شکل می دهند، درک عمیق تر و ماندگارتری از مفاهیم علمی حاصل می شود. از جمله عناصر کلیدی در این روند می توان به طرح سوالات تفکر برانگیز، فراهم آوردن زمینه برای گفت وگوی معنادار، و استفاده از بازخورد تعاملی اشاره کرد. نتایج پژوهش تاکید می کند که طراحی فعالیت های آموزشی در علوم تجربی بر مبنای موقعیت های یادگیری معنادار، می تواند به شکل موثری موجب تثبیت مفاهیم علمی شود. این یافته ها کاربرد گسترده ای در طراحی برنامه های درسی، بازآموزی معلمان و ارتقاء کیفیت آموزش علوم در مقطع ابتدایی دارند. پژوهش حاضر در نهایت پیشنهاد می کند که آموزش علوم در قالب کنش مشارکتی و تعامل در زمینه های واقعی، می تواند مسیر پایدارتری برای فهم علمی در ذهن دانش آموزان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

آموزش موقعیتی ، تعاملات کلاسی ، تثبیت مفاهیم ، یادگیری علوم تجربی