بررسی کارکرد مبانی علم معانی (انشا، حالات مسند الیه، مسند و قصر) و مبانی علم بیان (تشبیه، مجاز و کنایه) در فهم آیات قرآن کریم با محوریت سوره های مومنون، شعراء و فرقان

علم معانی و بیان از شاخه های مهم بلاغت است که نقشی اساسی در درک دقیق تر مفاهیم قرآنی ایفا می کند. بررسی این مبانی در فهم آیات قرآن، نه تنها به شناخت زیبایی های ادبی و اعجاز بیانی این کتاب مقدس کمک می کند، بلکه زمینه ای برای دریافت معانی عمیق تر و استخراج دلالت های مختلف آیات فراهم می آورد. اهمیت این دانش در فهم قرآن از آن جهت است که زبان وحی، در کنار جنبه های الهی، از ساختارهای ادبی پیچیده ای بهره برده است که بدون درک صحیح از اصول بلاغی، نمی توان به تفسیر جامعی از آن دست یافت. هدف این پژوهش، بررسی کارکرد مبانی علم معانی و بیان در فهم بهتر آیات قرآن است. در این راستا، روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی در سوره مومنون، سوره شعراء و سوره فرقان است که با استفاده از منابع تفسیری، بلاغی و زبان شناختی به تحلیل نقش این دانش در فهم معانی آیات می پردازد. نتایج تحقیق نشان می دهد که اصول علم معانی و علم بیان، از جمله تشبیه، استعاره، مجاز، کنایه و انسجام ساختاری جملات، به تبیین بهتر مقاصد قرآن و درک دقیق تر مفاهیم الهی و ارزش های انسانی یاری می رساند. علاوه بر این، آگاهی از این اصول، به مفسران کمک می کند تا برداشت های عمیق تری از تفسیر آیات ارائه دهند و تاثیرات تربیتی و اخلاقی آن را در جامعه اسلامی تقویت نمایند. یافته های این پژوهش، نه تنها برای پژوهشگران علوم قرآنی، بلکه برای محققان حوزه های زبان شناسی، ادبیات عربی و علم تفسیر نیز مفید خواهد بود

کلیدواژه ها:

سوره مومنون ، سوره شعراء ، سوره فرقان ، علم معانی ، علم بیان