پیامدهای تربیتی اصول عمل گرایانه در نظام تعلیم و تربیت: از پراگماتیسم تا تربیت اسلامی

این پژوهش با هدف تحلیل پیامدهای تربیتی اصول عمل گرایانه در نظام تعلیم و تربیت، به بررسی تطبیقی میان رویکرد پراگماتیسم غربی و تربیت اسلامی می پردازد. در بخش نخست، پیوند معرفت شناسی و تربیت تبیین شده و اهمیت نگاه عمل گرایانه در فهم فرآیندهای یادگیری و پرورش روشن می شود. سپس مبانی معرفت شناختی پراگماتیسم و تاثیر آن بر نظریه تربیتی جان دیویی، از جمله تاکید بر تجربه، حل مسئله، و مشارکت اجتماعی مورد واکاوی قرار می گیرد. در ادامه، با تمرکز بر آموزه های قرآن و سنت نبوی، اصول عمل گرایی اسلامی مانند عمل صالح، نیت، ایمان، و تعقل در فرآیند تربیت تحلیل می گردد. مقایسه تطبیقی اهداف، روش ها و ملاک های ارزشیابی در دو رویکرد، تفاوت های بنیادین آن ها را در هدف مندی، اخلاق محوری، و غایت گرایی نشان می دهد. در نهایت، مقاله به پیامدهای کاربردی برای بازسازی نظام آموزشی در جوامع اسلامی می پردازد و بر ضرورت تلفیق حکیمانه ی عناصر مفید پراگماتیسم با مبانی اسلامی جهت تربیت انسان رشید، مومن و توانمند تاکید می کند. این مطالعه با رویکردی کل نگر، تلفیقی از منابع وحیانی و یافته های علوم انسانی ارائه داده و راهکارهایی برای طراحی برنامه درسی معنادار، جامع و مسئله محور پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

پراگماتیسم ، تربیت اسلامی ، عمل گرایی ، تعلیم و تربیت ، جان دیویی