بررسی مساله صبرازمنظرقرآن کریم باتاکیدبرشبکه معنی شناختی آن

در قرآن کریم،یکی ازارکان اصلی ایمان،صفت اخلاقی صبرمعرفی شده است.این خصیصه روحی،از بهترین ملکات فاضله انسانی است به دلیل آنکه با داشتن آن، می توان به بسیاری از اهداف خویش دست یافت.صبربه آدمی دربرخوردباحوادث و مشکلات، آن چنان نیرو وتوان ومقاوت می بخشد که دربرابرآنهاهرگزشکست نمی خورد.از طرفی دیگر،یکی از عوامل مهم،برای رسیدن به هدف،داشتن انگیزه و محرک درونی است.اما این عامل به تنهایی کافی نبوده،نیازمندعنصردیگری به نام صبروشکیبایی است.به دلیل آنکه سختی هادرمسیررسیدن به مقصد،فراوان بوده لذا بایستی این صفت نفسانی رادرخودپرورش دادتابتوان این راه را به بهترین شکل، طی نمودوبه مقصد رسید.علمای اخلاق، می گویند:در میان اوصاف شایسته و نیکوی انسان،صفت صبرازمهمترین آن هاست.این صفت از سخاوت، شجاعت، عدالت و...بالاتر است.زیرا تمام این صفات شعبه های صبرمی باشند.انسانی که بر خویش مسلط است می تواندازمال خود گذشته وآنرادرراه خدا انفاق نماید،انسان اگردربرابرگناه صبورباشدودرانجام عبادات شکیبایی نشان دهد عادل می شودونیزشخصی که بر مشکلات صحنه نبردصابرباشدوآنهاراناچیزانگاردانسان شجاعی خواهد بود؛بنابراین راز اهمیت صبر،در معارف دینی،در این است که تمام واجبات و محرمات،در آن خلاصه شده،زیرا انجام واجبات و ترک محرمات،بدون بردباری، امکان پذیر نیست. مع الوصف،دامنه معنایی این واژه در عرف عام،به قدری محدود ودگرگون شده که تنهادرمعانی:مکث، تحمل سختی ها و قانع شدن دربرابروضع موجود،تسلیم شدن در مقابل هر حادثه ای؛ظهور یافته است.براین اساس،پژوهش حاضربارویکردی موضوعی درصدد ارائه انگاره ای صحیح و قرآنی از واژه صبر به نحو تحلیل معنای اساسی و تبیین شبکه معنایی آن در قالب تحقیق موضوعی در گستره برخی آیات اخلاقی قرآن از طریق ملاحظه سیاق آیات و دلالت لفظی آن ها می باشد.بررسی رابطه مفاهیم اخلاقی که به دوصورت جانشینی وهمنشینی در میدان شناختی واژه کانونی صبرقراردارندازدیگراهداف این تحقیق بوده،چیزی که کمتردرمباحث تفسیر موضوعی قرآن به آن پرداخت شده است.نتیجه حاصل از این پژوهش موضوعی،عبارت از این است که رابطه واژه صبردرقرآن کریم باسایرکلمات کلیدی،به صورت ترادف نسبی،تباین،تلازم و علی و معلولی می باشد.

کلیدواژه ها:

مساله صبر ، شبکه معنی شناختی ، قرآن