فلسفه علم، سنگ بنای آموزش علوم: معماری پارادایم نوین آموزشی بر شالوده رویکردی اپیستمولوژیک و پداگوژیک فلسفی - انتقادی

این مقاله به بررسی ضرورت تحول پارادایمی بنیادین در آموزش علوم در عصر حاضر از طریق ادغام نظام مند و هدفمند فلسفه علم می پردازد. آموزش سنتی علوم که غالبا بر بنیان های واقع گرایی ساده انگارانه استوار است، از درک عمیق ماهیت تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و پارادایمی دانش علمی غافل مانده و تصویری محدود و یک بعدی از علم به دانش آموزان ارائه می دهد. مقاله حاضر، با نقد بنیان های اثبات گرایانه و تاکید بر مفاهیم کلیدی عدم قطعیت معرفتی، ابطال پذیری، دگرگونی پارادایم ها، تکثرگرایی روش شناختی، هرمنوتیک و پساساختارگرایی در علم، ضرورت اتخاذ رویکردی فلسفی-انتقادی در آموزش علوم را به طور مستدل و نظام مند تبیین می نماید. در ادامه، الگوی آموزشی نوینی بر پایه تدریس مسئله محور و اصیل، بهره گیری از تاریخ علم به عنوان بستری برای فلسفه ورزی، مواجهه فعال و انتقادی با مسائل اخلاقی، اجتماعی و سیاسی علم وفناوری پیشنهاد می شود. مقاله با پاسخگویی دقیق و مستند به شبهات و انتقادات رایج، نشان می دهد که ادغام فلسفه علم در آموزش علوم، نه تنها یک ایده آرمانی، بلکه یک ضرورت عملی و راهبردی برای تربیت نسلی اندیشمند، پرسشگر، نقاد و مسئولیت پذیر است. در پایان، با ارائه پیشنهادها عملی و گام های اجرایی مشخص، بر ضرورت تحول پارادایمی در نظام آموزش علوم برای مواجهه با چالش های عصر خردگرایی انتقادی و جامعه اطلاعاتی تاکید می گردد.

کلیدواژه ها:

فلسفه علم ، آموزش علوم ، پارادایم آموزشی ، تفکر انتقادی ، روش شناسی علم ، اخلاق علم