CIVILICA We Respect the Science
(ناشر تخصصی کنفرانسهای کشور / شماره مجوز انتشارات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: ۸۹۷۱)

بررسی تطبیقی تعبیرپذیری احد نزد افلوطین و مقام ذات نزد ابن عربی

عنوان مقاله: بررسی تطبیقی تعبیرپذیری احد نزد افلوطین و مقام ذات نزد ابن عربی
شناسه ملی مقاله: JR_ORJ-1-1_004
منتشر شده در شماره 1 دوره 1 فصل در سال 1391
مشخصات نویسندگان مقاله:

شهناز شایانفر - استادیار، دانشگاه الزهرا

خلاصه مقاله:
تأکید بر تعالی و تنزیه خدا و محدودیتهای معرفتی و زبانی نوع خاصی از الهیات به نام الهیات سلبی را شکل داده است؛ الهیاتی که در آن حدود و اوصاف امکانی از خدا سلب گشته و زبان سلب، تنها زبان درخور ساحت ربوبی است. برخی صاحبنظران، افلوطین، ابن میمون، قاضی سعید قمی، ملارجب علی تبریزی و ابن عربی را از طرفداران الهیات سلبی معرفی کردهاند. در این جستار به آرای دو متفکر، یعنی افلوطین و ابن عربی در باب احد و ذات الهی اشاره میشود؛ احد افلوطین نه به زبان می آید و نه اندیشه به او راه شایسته احد نیست. در عین حال افلوطین خویش را « او » مییابد و هیچ اسمی حتی نام را بهترین نام برای او تلقی میکند و در « واحد » و « احد » ناگزیر به نامگذاری احد میبیند و مواضعی به مصحح برخی نامهای احد اشاره کرده است. در عرفان ابن عربی نیز، اصطلاح اسم، همان ذات الهی به اعتبار صفت، تجلی و تعین است، بنابراین در تعریف اسم، خروج از مقام ذات و تنزل از آن مطرح است و ذات به حسب ذات هیچ اسمی نخواهد داشت؛ از اینرو نزد ابن عربی ذات الهی، مقام لا اسم و لا رسم تلقی گشته و متعلق هیچ گونه شناختی نیست، اما در مواضعی، ابن عربی آن ذات بینشان را با اوصاف و احکام سلبی توصیف کرده و در مواردی با عناوینی از جمله مطلق، واجب و وجود مطلق از آن یاد نموده است که در تبیین آن میتوان به تمایز اسمای حقیقی و غیر حقیقی و اسمای محدود کننده و غیر محدود کننده اشاره کرد، نکته شایان توجه در این مقاله نشان دادن این مطلب است که افلوطین و ابن عربی از سه بعد الهیات سلبی، یعنی بعد وجود شناختی، معرفت شناختی و زبانی، حداقل در محور زبان، فاصله گرفته و نوعی زبان ایجابی را در ساحت سخن گفتن از خدا در پیش میگیرند؛ از اینرو بخشی از جستار حاضر به تبیین نامگذاری حقیقتی بی نام از سوی افلوطین و ابن عربی میپردازد.

کلمات کلیدی:
احد، ذات، افلوطین، ابن عربی، نام، تعبیرپذیری، اسمای حقیقی، اسمای غیرحقیقی

صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/334974/