نقش گسلهای فعال و لرزه زا در کاهش و افزایش سطح بیابان مطالعه موردی درگسل آستانه و کویر حاج علیقلی

  • سال انتشار: 1403
  • محل انتشار: سومین همایش ملی بیابان (فرصت ها و چالش ها)
  • کد COI اختصاصی: DESERT03_064
  • زبان مقاله: فارسی
  • تعداد مشاهده: 48
دانلود فایل این مقاله

نویسندگان

محمدرضا حاجیان نژاد

دکتری زمین شناسی،موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران

علی تایا

دکتری بیابان زدایی،کارشناس مرکز تحقیقات بین المللی بیابان دانشگاه تهران، تهران، ایران

شهریار کرمی باصیری

کارشناسی ارشد زمین شناسی،موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

کویر حاج علیقلی در پست ترین منطقه دشت دامغان به عنوان یک پلایا وجود دارد. این کویر دارای سازندهای شور و نمکی بوده که جریان تمامی آبهای حوزه دشت دامغان به سوی آن است. ارتفاعات شمال دشت دامغان و ارتفاعات جنوبی رسوبات کواترنری این پلایا را تشکیل میدهند. ارتفاعات شمالی شهرستان دامغان مجموعه رسوبات دورانهای دوم و سوم را در بر دارند. در این ارتفاعات عملکرد گسلهایی مانند آستانه، عطاری، دامغان، انبانکوه و شمال دامغان با شاخه های فرعی آن بیشترین تاثیر را دارند. گسل فعال و لرزه زای آستانه با طول یکصد کیلومتر از عمده ساختارهای مهم این کوهستان و البرز شرقی است. عملکرد هیدرولوژیکی این گسل و شاخه های فرعی آن در منطقه باعث به وجود آمدن چشمه علی شده است که سر منشا رودخانه چشمه علی است. این چشمه بیشترین دبی را در استان سمنان داشته و کمترین مقدار آن ۳۰۰ لیتر بر ثانیه است. رودخانه چشمه علی عمده ترین منبع آبی تا نیم قرن پیش در شهرستان دامغان بوده که بیش از نیمی ازکشاورزی و باغداری دشت دامغان وابسته به آن بوده و هم اکنون نیز نقشی عمده در این زمینه دارد. یقینا فعالیت لرزه ای گسل آستانه تشکیل این چشمه موثر بوده و وجود این چشمه و رودخانه نیز نقشی اساسی در کنترل کویر حاج علیقلی به عنوان یک بیابان پلایا داشته و دارد.

کلیدواژه ها

گسل آستانه، کویر حاج علیقلی،چشمه علی،فعالیت لرزه ای

مقالات مرتبط جدید

اطلاعات بیشتر در مورد COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.