بررسی تطبیقی ترجمه‌های فارسی و عربی ضرب‌المثل‌ها در نمایشنامه‌های شکسپیر (مطالعه موردی: هشت ترجمه از «هملت» و چهار ترجمه از «رام کردن زن سرکش»)

  • سال انتشار: 1399
  • محل انتشار: فصلنامه زبان پژوهی، دوره: 12، شماره: 37
  • کد COI اختصاصی: JR_JLRZ-12-37_003
  • زبان مقاله: فارسی
  • تعداد مشاهده: 562
دانلود فایل این مقاله

نویسندگان

سید محمد علی رضوی خاوه

کارشناس ارشد مترجمی زبان عربی، دانشگاه کاشان

مریم جلایی

استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان

حامد حبیب زاده

استادیار گروه ادبیات انگلیسی، دانشگاه کاشان

روح الله صیادی نژاد

دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان

چکیده

پژوهش پیشِ رو، در پی شناسایی و شناساندنِ روش­هایِ انتقالِ مفهومِ ضرب­المثل ­ها، از لابه‌لایِ برابرسازی‌های زبانی است. به این منظور، مقالة حاضر بر پایة روش­های کاربردی ­تر در ترجمة ضرب­المثل ها و با بهره‌گیری از روش «توصیفی-تحلیلی» بر آن است تا دریابد راهبردِ اصلیِ مترجم‌های عربی و فارسیِ دو نمایشنامة «هملت» و «رام کردن زن سرکش» چیست؟ همچنین، اینکه این مترجم‌ها در چه زمان و در چه حالتی به ترجمة تحت‌اللفظی، جایگزین‌سازی با ضرب­المثل یا ترجمة تفصیلی آزادِ یک ضرب­المثل، روی آورده­اند؟ در پاسخ به این پرسش­ها، نخست، فرهنگ ضرب­المثل­ های انگلستان در قرن شانزدهم و هفدهم، به عنوان منبعِ اصلیِ پژوهش در نظر گرفته شد. سپس، ضرب­المثل ­های به‌کاررفته در دو نمایش‌نامه، با استناد به آن استخراج شده و در بخشِ ضرب­المثل، در دو زیربخش ارائه گشتند. واژه‌ها و پاره‌گفته‌های به‌کاررفته در برگردان­ها، به عنوان داده­ های اصلی پژوهش، در دو سطح واژگانی- نحوی و دلالی با یکدیگر مقایسه و توصیف شدند. در پایان، گزارشی از راهبردهای مترجم‌ها در برگردانِ ضرب­المثل­ ها بر پایة ویژگی­های مورد اشاره در تعریف جامع ضرب­المثل (تعریف منتخب این پژوهش) ارائه شد. یافته ­های پژوهش، تفاوت معناداری را مابین برگردانِ مترجم‌های عربی و فارسی نشان نداد. لفظ­ گرایی، راهبردِ غالبِ مترجم‌ها است و برای گره­ها و نقطه ­های دشوار مفهومی- معنایی، پانوشت نیز بر آن افزوده گردیده‌است. نارسایی مفهومی، فقط در برگردانِ اندکی از ضرب­المثل ­های در پیوند با گروه  ضدالمثل­ ها دیده شده‌است.

کلیدواژه ها

شکسپیر, ضرب‌المثل, ضدالمثل, ترجمه

اطلاعات بیشتر در مورد COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.