مقایسه بحث تمایز وجود و ماهیت از منظر ابن سینا و سهروردی

  • سال انتشار: 1387
  • محل انتشار: دوفصلنامه حکمت سینوی (مشکوه النور)، دوره: 12، شماره: 39
  • کد COI اختصاصی: JR_APMN-12-39_007
  • زبان مقاله: فارسی
  • تعداد مشاهده: 880
دانلود فایل این مقاله

نویسندگان

فاطمه شهیدی

دانشجوی دوره دکتری رشته فلسفه دانشگاه شهید بهشتی

نصرالله حکمت

دانشیار گروه فلسفه دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

در تاریخ فلسفه اسلامی فارابی و ابن سینا را مبدع بحث تمایز وجوداز ماهیتدانسته اند. در فلسفه این دو فیلسوف تمایز وجود و ماهیت به عنوان مبنایی در اثباتواجب که غایت فلسفه اولی است به کار می رود. از نظر ابن سینا این تمایز به لحاظاثباتی مبتنی بر تمایز امکان بالذات و وجوب بالغیر و آن نیز مبتنی بر تقسیم موجودبه وجب الوجود و ممکن الوجود است و بنابراین در واجب الوجود چنین تمایزی یافتنمی شد. از همین جاست که بحث عروض وجود بر ماهیت در ممکنات طرح می شود.شیخ با پیش بینی آنچه بعدها منتقدینش از جمله ابن رشد طرح کرده اند گاه اینعروض را به لحاظ مفهومی در مقابل ذاتی در باب ایساغوجی دانسته است و گاه نیزرابطه وجود و ماهیت را از سنخ اضافه دانسته است. اما شیخ به لحاظ مصدایی (درخارج) وجود و ماهیت را متحد با هم دانسته است. تمایز وجود و ماهیت در حکمتاشراق مرتبط با تمایز واجب و ممکن و موثر در اثبات واجب تعالی طرح نشده است.سهروردی به تصریح خود مشاییان را قایل به تمایز خارجی وجود و ماهیت دانستهو به آنها بدین دلیل اعتراض کرده است ولی آنچه از وجود مورد نظر اوست برخلافآنچه مدنظر حکمای مشاء است مفهوم وجود است نه حقیقت وجود.

کلیدواژه ها

ابن سینا، سهروردی، ماهیت، وجود، تمایز، عروض، واجب، ممکن

مقالات مرتبط جدید

اطلاعات بیشتر در مورد COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.