ارتباط تربیت بدن با شادکامی و بهزیستی روانی دانش آموزان در محیط مدرسه

پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط میان تربیت بدن (شامل فعالیت بدنی منظم، ورزش، بازی های حرکتی و توجه به سلامت جسمانی) با شادکامی و بهزیستی روانی دانش آموزان در محیط مدرسه انجام شد. در دهه های اخیر، با افزایش فشارهای تحصیلی، گسترش بی تحرکی و استفاده بیش از اندازه از صفحه نمایش های دیجیتال، سلامت روان دانش آموزان با چالش های جدی مواجه شده است. شواهد علمی نشان می دهد که تربیت بدن نه تنها به سلامت جسمانی کمک می کند، بلکه از طریق مکانیسم های عصبی-شیمیایی، روان شناختی و اجتماعی، می تواند شادکامی و بهزیستی روانی را نیز به طور معناداری افزایش دهد. در این مطالعه توصیفی-همبستگی، ۳۸۰ نفر از دانش آموزان پسر مقطع متوسطه اول شهر تهران (پایه هشتم) به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه فعالیت بدنی، پرسشنامه شادکامی آکسفورد و پرسشنامه بهزیستی روانی ریف (نسخه ۱۸ گویه ای) بود. یافته های پژوهش نشان داد که بین میزان فعالیت بدنی هفتگی (تعداد جلسات ورزش و تحرک بدنی در مدرسه و خانه) با شادکامی و بهزیستی روانی (۵۲/۰ = r) همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد.در میان مولفه های بهزیستی روانی، قوی ترین همبستگی با فعالیت بدنی مربوط به «تسلط بر محیط» و «هدف در زندگی» و ضعیف ترین همبستگی مربوط به «خودمختاری» بود. همچنین دانش آموزانی که در زنگ ورزش مدرسه شرکت فعال داشتند (بیش از ۸۰ درصد جلسات) در مقایسه با دانش آموزانی که غیبت مزمن داشتند (کمتر از ۴۰ درصد جلسات)، شادکامی و بهزیستی روانی بالاتری نشان دادند. نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که «شدت فعالیت بدنی» و «لذت از فعالیت بدنی» قوی ترین پیش بین های شادکامی و بهزیستی روانی هستند. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که تربیت بدن، یک عامل محافظت کننده قدرتمند برای سلامت روان دانش آموزان است و مدارس باید با طراحی برنامه های ورزشی متنوع، شاد و مشارکتی، فرصت های بیشتری برای فعالیت بدنی منظم فراهم کنند. بر اساس یافته ها، پیشنهادهای عملی برای معلمان تربیت بدنی، مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

تربیت بدن ، فعالیت بدنی ، شادکامی ، بهزیستی روانی ، دانش آموزان ، سلامت روان در مدرسه.