بازاندیشی تطبیقی مفهوم آزادی در گفت وگوی فلسفی میان حکمت اشراق و فلسفه هایدگر

این پژوهش با رویکردی تحلیلی-تطبیقی و هرمنوتیکی مفهوم آزادی را در دو سنت متافیزیکی حکمت اشراق سهروردی و هستی شناسی مارتین هایدگر بررسی می کند. مسئله ی اصلی امکان تفسیر آزادی به مثابه تجربه ی انکشاف و رهایی از غفلت در گفت وگوی میان این دو نظام فکری است. سهروردی آزادی را نه امری سیاسی یا اراده گرایانه بلکه تجربه ای نوری و وجودی می داند که در حرکت صعودی از ظلمت به نورالانوار و از جهل به معرفت تحقق می یابد. این مسیر در سه مرحله ی تزکیه ی نفس، شهود نوری و اتحاد با عقل فعال تبیین می شود. در مقابل هایدگر آزادی را از چارچوب اخلاق و اراده خارج کرده و آن را به مثابه گشودگی دازاین نسبت به حقیقت وجود تفسیر می کند. او در نقد تفکر ابزاری مدرن، نشان می دهد که در عصر تکنولوژی آزادی به انتخاب های درون نظام بهره برداری تقلیل یافته است و رهایی تنها در «درنگ» و «پذیرندگی» ممکن می شود. تطبیق این دو دیدگاه نشان می دهد که هر دو متفکر آزادی را به عنوان بازگشت به بنیاد نور (در سهروردی) و وجود (در هایدگر) می فهمند. تفاوت در زبان و بستر تاریخی است اما ساختار آزادی در هر دو حرکت از غفلت به حضور و از اسارت به انکشاف است. این هم سخنی امکان بازاندیشی معنای آزادی در جهان معاصر را فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

آزادی ، حکمت اشراق سهروردی ، هایدگر ، دازاین