نویافته هایی درباره مرقع میرزامهدی خان استرآبادی (سن پطرزبورگ)

اوضاع آشفته دوران انقلاب مشروطه امکان را برای سودجویان فراهم می کند که برخی آثار کتابخانه سلطنتی از کتابخانه خارج و به فروش برسد؛ از جمله  مرقع معروف به سن پطرزبورگ، که در سال ۱۹۱۰م   به  امپراطور روس فروخته می شود.  مرقع در هنگام خروج از ایران شامل ۱۰۰ برگ (۲۰۰ قطعه  نقاشی و خوشنویسی) بوده است، بعدها محققان پی بردند که ۲۶ برگ (۵۲قطعه) دیگر از این مرقع در سایر مجموعه ها موجود است؛ برگ هایی از مرقع که  به سایر خریداران فروخته شده است. تاکنون اعتقاد محققان بر این بوده که هیچ برگی از این مرقع در ایران  باقی نمانده است. اما در کاخ گلستان مرقعی با ۱۴برگ (۲۷قطعه) به شماره ۱۵۶۵ موجود است که بر اساس شواهد حداقل ۴ قطعه از آن  مربوط به مرقع میرزامهدی (سن پطرزبورگ) است. به نظر می رسد مرقع میرزامهدی که به دربار فتحعلیشاه می رسد، در اختیار عباس نوری قرار گرفته،  او نقل های (کپی های) خود از آثار میرعماد را، به خواست فتحعلیشاه از همین مرقع انجام داده و سپس مرقع در سال ۱۲۳۸ق باز شده و چندین قطعه از عباس نوری و رشیدا، میرعلی و  میرعماد به آن افزوده می شود. تا پیش از این آگاهی، مجموعه ۱۲۶برگ از مرقع میرزامهدی، شناخته شده بود، اما با شناخت مجموعه آثار باقیمانده از این مرقع در تهران،  ۴ قطعه  از آثار میرعماد به این مجموعه افزوده می شود. همچنین، نتیجه می گیریم مرقع میرزامهدی با برگ های الحاقی، تا پیش از هم گسیختن حداقل شامل  ۱۴۰ برگ بوده است. نتیجه دیگر اینکه عامل احیای نستعلیق سبک صفوی در دوره فتحعلیشاه قاجار مرقع میرزامهدی خان  است.

کلیدواژه ها:

Mirza Mehdi Khan Astarabadi Muraqqa ، St. Petersburg Muraqqa ، Mir Emad ، Abbas Nouri ، مرقع میرزامهدی خان استرآبادی ، مرقع سن پطرزبورگ ، میرعماد ، عباس نوری