حمامهای تاریخی بازار ارومیه؛ فضای حدی حمامهای تاریخی ارومیه
- سال انتشار: 1404
- محل انتشار: چهارمین کنفرانس بین المللی معماری، عمران، شهرسازی، محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
- کد COI اختصاصی: ICACU04_1071
- زبان مقاله: فارسی
- تعداد مشاهده: 59
نویسندگان
دانشجوی مطالعات معماری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
دانشیار دانشکده معماری شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
چکیده
در سنت معماری ایرانی اسلامی، حمامها همواره فراتر از کارکرد بهداشتی، به مثابه نهادهای اجتماعی، آیینی و فرهنگی در قلب ساختار شهر ایرانی حضور داشته اند. حمامهای تاریخی بازار ارومیه واجد موقعیتی منحصر به فرد هستند؛ جایی که سه حمام تاریخی قائم، تجلی و آخوند در مجاورت مسجد جامع و در مرکز بافت شعاعی شهر قرار گرفته اند. این همجواری متراکم نه تنها از منظر عملکرد شهری بلکه به مثابه پدیده های فرهنگی فضایی، نیازمند خوانشی چندوجهی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی تفسیری و با تکیه بر چارچوب نظری «فضای حدی»، به بازخوانی جایگاه این سه حمام می پردازد. بر اساس داده های میدانی، روایت های شفاهی، تحلیل تطبیقی پلان ها و اسناد، این تحقیق نشان می دهد که حمامهای مذکور نه تنها به ضرورت های اقلیمی (اقلیم سرد ارومیه) و ساختار فنی (فرورفتگی، تهویه) پاسخ داده اند بلکه نقش های آیینی نظیر تطهیر پیش از نماز، مراسم دامادی، آیین های گذار، اجتماعی همبستگی، انتقال اخبار جنسیتی، تفکیک فضایی حذف حضور زنان در حمامهای بازار و مذهبی اقلیت های مسیحی و مسلمانان را نیز در ساختار معماری خود بازتاب داده اند. تحلیل تطبیقی سه حمام قائم، تجلی و آخوند، تفاوت های فرمی، سلسله مراتب فضایی، تزئینات و میزان امنیت را برجسته می سازد. در حالی که جایگاه مکانی مشترک آنها حکایت از منطق فرهنگی اجتماعی پیچیده ای در مرکز بازار ارومیه دارد. مفهوم حمام به عنوان «فضای حدی»، در این بافت نه تنها مرحله ای برای پاکیزگی جسمانی بلکه مرحله ای برای آمادگی روحانی و عبور از زیست عادی به حیات آیینی تعریف می شود. بدین سان حمامها در پیوندی تنگاتنگ با بازار، مسجد، مناسک و حافظه جمعی، جایگاهی کلیدی در معماری فرهنگی شهر ایفا کرده اند.کلیدواژه ها
حمام تاریخی, بازار ارومیه, فضای حدی, معماری, آیینی, اقلیم, روایت شفاهیمقالات مرتبط جدید
- کاربرد استراتژیهای بازاریابی در طراحی شهری باز تعریف فضاهای عمومی برای ارتقاء هویت مکانی و جذب مشارکت مردمی (نمونه موردی: پیاده راه تربیت تبریز)
- شبیه سازی هوشمند فضاهای سبز در اقلیم تبریز با رویکرد طراحی داده محور پارکهای شهری
- بازآفرینی معماری ایرانی اسلامی با تاکید بر ظرفیت سازی نهادی (SDI)
- مقایسه طبقه بندی بیشترین شباهت و شاخصهای NDVI/NDTS کشف تخریب جنگل های مازندران با استفاده از تصاویر لندست
- ارزیابی روند گسترش شهری قم با استفاده از سنجش از دور و طبقه بندی ماشین بردار پشتیبان
اطلاعات بیشتر در مورد COI
COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.
کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.