مقایسه تاثیر تدریس مبتنی بر داستان دیجیتال و داستان سنتی بر مهارت خواندن و نوشتن دانش آموزان اول ابتدایی

پیشینه و اهداف: خواندن و نوشتن، علاوه بر آن که از ضروریات بشر برای زندگی امروز محسوب می شود، از ارکان حیطه سوادآموزی و از مهارت های پایه ای در آموزش و یادگیری است. یکی از اهداف درس فارسی در برنامه درسی مصوب نظام آموزش وپرورش، ایجاد و تقویت مهارت خواندن و نوشتن در دانش آموزان است؛ اما برخی پژوهش های داخلی و ارزیابی های بین المللی، ضعف دانش آموزان ایرانی را در این دو مهارت نشان داده اند. مضاف بر آن، ضعف در خواندن و نوشتن، مشکلاتی را در فهم سایر دروس نیز، ایجاد می کند. ازاین رو، بنابر نقش مهم مهارت خواندن و نوشتن بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و همچنین، ضرورت بررسی عوامل اثرگذار بر عملکرد تحصیلی و کارایی نظام آموزشی، بررسی این مساله در این پژوهش مدنظر قرار گرفت. با توجه به اجزای مهارت خواندن و نوشتن، همچنین به کارگیری روش های تدریس ناکارآمد به عنوان یکی از دلایل ایجاد این ضعف، یکی از فعالیت هایی که می تواند در رفع مساله نقش موثری ایفا کند، فن داستان سرایی است. با توسعه فناوری در حوزه های مختلف، داستان سرایی به شکل دیجیتال نیز در آموزش مورد استفاده قرار گرفته است. پژوهش های پیشین تاثیر مثبت استفاده از داستان سنتی و دیجیتال در آموزش موضوعات درسی مختلف و شایستگی ها و مهارت های گوناگون در یادگیرندگان را نشان داده اند؛ اما مقایسه ای میان آن‎ها صورت نگرفته بود. ازاین رو هدف از انجام این پژوهش، مقایسه تاثیر دو روش تدریس مبتنی بر داستان دیجیتال و داستان سنتی بر مهارت خواندن و نوشتن درس فارسی دانش آموزان پایه اول ابتدایی بود.روش ها : این پژوهش، از نوع کاربردی است و با رویکرد کمی و روش شبه آزمایشی انجام شده است. ۵۰ نفر از دانش آموزان پایه اول یک دبستان دولتی پسرانه واقع در شهر رشت در سال تحصیلی ۱۴۰۲- ۱۴۰۱ از طریق نمونه گیری در دسترس برای شرکت در این پژوهش انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. پنج مورد از نشانه های کتاب فارسی اول ابتدایی در گروه آزمایش با ارائه داستان دیجیتال تدریس شد. در گروه کنترل همان نشانه ها با همان داستان ها به صورت سنتی و توسط معلم روایت و تدریس شد. داستان ها با تایید متخصصان علوم تربیتی و معلمان پایه اول مدرسه برای آموزش نشانه ها انتخاب شدند. پس از تدریس هر نشانه، هر دو گروه در آزمون پیشرفت تحصیلی در خواندن و نوشتن که توسط سرگروه معلمان پایه اول ناحیه یک آموزش وپرورش شهرستان رشت تدوین شده بود، شرکت کردند. روایی آزمون ها به تایید متخصصان علوم تربیتی و معلمان همکار رسید. برای اطمینان از پایایی، فرایند اندازه گیری برای پنج نشانه از حروف الفبای فارسی تکرار شد، تمامی فرآیندهای پژوهش مستندسازی و شرایط عادی آزمودنی ها در فرآیند ارزشیابی حفظ شد. داده های حاصل از ارزشیابی گروه ها با آزمون های آمار استنباطی شامل آزمون اندرسون- دارلینگ، آزمون یو من- ویتنی و t مستقل مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت.یافته ها: یافته های این پژوهش نشان داد میانگین نمرات هر دو گروه در تمامی آزمون ها بالاتر از ۳ و در حد مطلوب بوده و علی رغم عملکرد بهتر گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در ارزشیابی خواندن و نوشتن، تفاوت معناداری بین میانگین دو گروه وجود نداشت.نتیجه گیری: با توجه به ظرفیت هایی که داستان سرایی در بهبود نتایج یادگیری دارد، می توان گفت استفاده داستان چه به صورت سنتی و چه به صورت دیجیتال، می تواند به عنوان روشی کارآمد در آموزش درس فارسی و ارتقای مهارت خواندن و نوشتن دانش آموزان اول دبستان به کار رود. همچنین دقت در طراحی آموزشی و فعالیت های یادگیری مناسب می تواند استفاده از داستان سنتی و دیجیتال در فرایند آموزش را غنی تر سازد.

کلیدواژه ها:

داستان دیجیتال ، خواندن ، داستان سنتی ، روش تدریس ، نوشتن