بررسی تنوع ترکیبات اسانس توده های شوید (Anethum graveolens L.) در شرایط مزرعه ای

شوید (Anethum graveolens L.) گیاه خوراکی - دارویی معطر و یک ساله از تیره چتریان است که خواص دارویی قوی دارد و امروزه در نقاط مختلف ایران و جهان کشت وکار می شود. در این مطالعه، تنوع فیتوشیمیایی توده های شوید اراک، جهرم، ملایر، جلفا و کاشمر به منظور بررسی کمیت و کیفیت اسانس بررسی شد. ابتدا بذور توده های مطالعه شده بعد از جمع آوری و تعیین قوه نامیه آنها، در مزرعه کشت شدند و پرورش گیاهان تا رسیدن به مرحله تمام گل انجام شد. سپس اندام های گیاهی در مرحله تمام گل، برداشت و در سایه خشک شد. اسانس گیری از نمونه خشک توده ها با روش تقطیر با آب ازطریق کلونجر، انجام و بازده اسانس برای آنها محاسبه شد. بیشترین و کمترین میزان اسانس استخراج شده به ترتیب با مقادیر ۳۴/۰ و ۰۶/۰ درصد در توده های کاشمر و اراک حاصل شد. به منظور جداسازی، شناسایی و مشخص کردن ترکیبات موجود در اسانس استحصال شده، از دستگاه  GC/MSاستفاده شد. در مجموع برای پنج توده مختلف، ۷۱ ترکیب شناسایی شد که ۲۶، ۳۴، ۲۶، ۴۲ و ۳۷ ترکیب به ترتیب در توده های اراک، ملایر، جهرم، جلفا و کاشمر تولید شد. از بین تمامی ترکیبات تولیدشده، بیشترین مقدار (۵۹۱/۰ درصد) مربوط به Santolina triene در توده جهرم و کمترین مقدار (۰۱۶/۰ درصد) مربوط به Cineole در توده ملایر بود. در تمامی توده های مطالعه شده، ترکیبات α-Phellandrene، D-Limonene، Limonene، p-Cymenene، Carvone،Dihydrocarvone ، trans-Dihydrocarvone و Dihydrocarveol به عنوان مونوترپنوئید های حلقه ای، Piperitenone oxide به عنوان مونوترپنوئیدکتون، Myristicin، Elemicin و Apiol به عنوان فنیل پروپانوئید و Oleic acid نیز به عنوان یک اسیدچرب اشباع نشده مونو، به صورت ثابت و با مقادیر متنوع حاصل شدند. نتایج حاصل از این تحقیق می تواند در برنامه ریزی های لازم برای حفاظت از ژرم پلاسم شوید ایرانی و همچنین معرفی تود ه ها برای صنایع غذایی، دارویی و آرایش - بهداشتی مفید و موثر باشد.

کلیدواژه ها:

اسانس ، شوید ، فنیل پروپانوئید ، مونوترپنوئید