مسائل حقوقی حفاظت و آرشیو دیجیتالی روزنامه ها در کتابخانه ها؛ مطالعه قوانین کپی رایت و کتابخانه های ملی منتخب
- سال انتشار: 1401
- محل انتشار: فصلنامه علوم خبری، دوره: 11، شماره: 2
- کد COI اختصاصی: JR_MJNS-11-2_004
- زبان مقاله: فارسی
- تعداد مشاهده: 318
نویسندگان
استادیار/ گروه پژوهشی مدیریت اطلاعات و سازماندهی دانش، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
چکیده
هدف: بررسی مسائل حقوقی حفاظت و آرشیو دیجیتالی روزنامه ها در کتابخانه های ملی ایران، استرالیا و کنگره آمریکا هدف پژوهش کنونی است.روش پژوهش: پژوهش پیش رو با رویکرد کیفی و تطبیقی و روش تحلیل اسنادی به مطالعه و تحلیل اسناد و قوانین مرتبط و کتابخانه های ملی منتخب از باب حقوقی و کپی رایت پیرامون حفاظت و آرشیو دیجیتالی روزنامه ها پرداخت. یافته ها: قانون حمایت حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان ایران ۱۳۴۸، پیش نویس لایحه مالکیت ادبی و هنری ایران، قانون کپی رایت استرالیا، قانون کپی رایت ایالات متحده و رهنمودهای یونسکو در خصوص حفاظت و آرشیو دیجیتالی بررسی و سپس پورتال کتابخانه های ملی منتخب ایران، استرالیا و کنگره آمریکا به همین منظور مطالعه و با استفاده از کدگذاری باز (کدگذاری اولیه، ثانویه و مقوله بندی) تحلیل نهایی ارائه شد. ۴۶ مقوله در ۱۳ طبقه مشترک با محوریت حفاظت و آرشیو دیجیتالی با تحلیل قوانین و تعداد ۳۵ مقوله در ۸ طبقه نیز با تحلیل پورتال کتابخانه های ملی منتخب در همین موضوع به دست آمد.نتیجه گیری: حفاظت از منابع مهم تاریخی در مراکز آرشیوی و کتابخانه ها، تعیین چارچوب قانونی کپی رایت، آرشیوسازی محتوای دیجیتالی تحت قانون، ذخیره سازی موقت و دائم، تهیه نسخه پشتیبان از منابع دیجیتال، انتشار مقالات روزنامه (در اثر استخدام)، تکثیر مقالات روزنامه ها با اهداف انتفاعی و غیرانتفاعی، حمایت قانون کپی رایت از مقالات روزنامه ها، مالکیت عمومی روزنامه ها و تکثیر روزنامه ها در ارتباط با حفاظت و آرشیوسازی دیجیتال با توجه به چارچوب های قانونی و کپی رایت می توانند در قوانین و در کتابخانه ملی ایران جهت حفاظت دیجیتالی از روزنامه ها بهره برداری شود. همچنین اجرای برنامه های حفاظت و آرشیو دیجیتالی در کتابخانه ها و مراکز آرشیوی نیازمند بهره گیری از استانداردها و مدل هایی مانند OAIS و توجه به فراداده های حقوقی است که بتواند حفاظت بلندمدت از محتوای دیجیتالی را ارائه کند.کلیدواژه ها
حفاظت دیجیتالی, آرشیو دیجیتالی, کپی رایت, روزنامه ها, کتابخانه های ملی منتخباطلاعات بیشتر در مورد COI
COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.
کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.