ارزیابی خطرات سلامتی و بوم شناسی برخی فلزات سنگین در کاهو، کلم و خاک مزارع کشاورزی دزفول، رامهرمز و حمیدیه
- سال انتشار: 1403
- محل انتشار: فصلنامه سلامت و محیط زیست، دوره: 17، شماره: 1
- کد COI اختصاصی: JR_IJHE-17-1_002
- زبان مقاله: فارسی
- تعداد مشاهده: 50
نویسندگان
Department of Food Science and Technology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
Department of Soil Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
Department of Food Science and Technology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
چکیده
زمینه و هدف: فلزات سنگین از انواع آلاینده های خطرناک موجود در محیط زیست هستند که در مواد غذایی انباشته می شوند. این پژوهش با هدف ارزیابی خطر سلامت و آلودگی برخی فلزات سنگین در سبزی های کاهو و کلم کشت شده در سه شهرستان حمیدیه، دزفول و رامهرمز استان خوزستان انجام شد. روش بررسی: نمونه برداری به صورت تصادفی ساده، با سه تکرار و تعداد ۱۵ نمونه از هر کدام از سبزی های کاهو و کلم کشت شده در هر منطقه تهیه شدند. فلزات سنگین به کمک دستگاه جذب اتمی مدل پرکین المر ۴۱۰۰ سنجش شدند. ارزیابی خطر فلزات سنگین با استفاده از شاخص های آلودگی خاک و ارزیابی خطر سلامت انجام گردید. یافته ها: بالاترین میزان فلز در کلم مربوط به روی (mg/kg ۰/۱۵±۵/۸۴) و پایین ترین مقادیر فلز کروم در کاهو (mg/kg ۰/۰۰۵±۰/۱۱) به دست آمد. بر اساس میزان جذب روزانه فلزات سنگین محصولات کاهو و کلم، نتایج نشان داد که بالاترین مقادیر شاخص مخاطره (HQ) را فلز سرب در کلم برای کودکان و بزرگسالان به ترتیب ۸/۵۸۴۰ و ۳/۴۲۵۳ در مقایسه با سایر فلزات سنگین داشتند. شاخص مخاطره فلزات نیکل و کروم در کلم بالاتر از کاهو بود، اما در مورد فلزات روی، مس و کبالت شاخص مخاطره در کاهو بالاتر از کلم به دست آمد. بالاترین مقدار شاخص سرطانزایی در کودکان برای مصرف کلم و فلز سرب ۰/۰۲۹۱ بود. شاخص سرطانزایی فلز کروم در دو محصول کاهو و کلم (۰/۰۰۰۳ و ۰/۰۰۰۲) پایین ترین مقادیر را داشت. خطر بوم شناسی فلزات سنگین در خاک مزارع کشاورزی رامهرمز بالاتر از شهرهای دزفول و حمیدیه به دست آمد. فاکتور غنی شدگی فلزات سرب، کروم، مس و کبالت در خاک های کشاورزی رامهرمز بالاتر از مناطق دیگر بود. شاخص زمین انباشتگی کروم، روی و مس در خاک مزارع کشاورزی دزفول بالاتر از خاک های حمیدیه و رامهرمز بالاتر بود. نتیجه گیری: با توجه با شاخص های آلودگی خاک، فلز کبالت نقش مهمی در آلودگی خاک دزفول، حمیدیه و رامهرمز داشت و فلزات سرب، نیکل، کروم، مس و روی آلودگی کمی در خاک مناطق مورد مطالعه داشتند. ارزیابی خطر سلامت فلزات سنگین خاک نشان داد که شاخص خطر فلزات سنگین سرب، نیکل، کروم، مس، روی و کبالت پایین تر از ۱ به دست آمد. شاخص سرطانزایی فلزات سنگین برای بزرگسالان و کودکان کمتر از ۴-۱۰ بود. ارزیابی خطر سلامت فلزات سنگین و شاخص مخاطره آنها نشان داد مصرف کاهو و کلم در این مناطق می تواند باعث مشکلات سلامتی در افراد شود.کلیدواژه ها
Soil pollution, Health risk, Heavy metals, Cabbage, Lettuce, آلودگی خاک, خطر سلامت, فلزات سنگین, کلم, کاهواطلاعات بیشتر در مورد COI
COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.
کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.