تعامل میان ساخت واژه و نحو در زبان علم: مطالعه موردی فرایند انضمام اسم و ساخت گروه های نحوی
عنوان مقاله: تعامل میان ساخت واژه و نحو در زبان علم: مطالعه موردی فرایند انضمام اسم و ساخت گروه های نحوی
شناسه ملی مقاله: JR_LS-11-19_008
منتشر شده در در سال 1403
شناسه ملی مقاله: JR_LS-11-19_008
منتشر شده در در سال 1403
مشخصات نویسندگان مقاله:
محمدرضا رضوی - استادیار زبان شناسی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، پژوهشکده مطالعات واژه گزینی، تهران، ایران
مرضیه الهیاری - دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان شناسی، پژوهشکده مطالعات واژه گزینی، تهران، ایران
خلاصه مقاله:
محمدرضا رضوی - استادیار زبان شناسی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، پژوهشکده مطالعات واژه گزینی، تهران، ایران
مرضیه الهیاری - دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان شناسی، پژوهشکده مطالعات واژه گزینی، تهران، ایران
ارتباط بین دو حوزه زبانی ساخت واژه و نحو یکی از موضوعات مناقشه برانگیز میان زبان شناسان بوده است. هدف از پژوهش حاضر نیز، واکاوی ارتباط و بازنمایی تعامل میان این دو حوزه ساختاری زبان است. به همین منظور، به بررسی دو فرایند زایا در واژه سازی زبان علم پرداخته ایم که یکی از آنها محصول حوزه ساخت واژه است، اما می توان زیرساختی نحوی برای آن قائل بود. دیگری، موجودیتی نحوی دارد، اما رفتارهایی ساخت واژی از خود نشان می دهد. این دو فرایند به ترتیب فرایند انضمام اسم و ساخت گروه نحوی هستند. در پژوهش حاضر، ۵۰۰ واژه از دفتر اول فرهنگ واژه های مصوب فرهنگستان زبان و ادب و ۵۰۰ واژه از دفتر شانزدهم به طور تصادفی انتخاب شده ودو فرایند یادشده در آنها بررسی شد. چارچوب نظری پژوهش حاضررویکرد تعاملی به مطالعه زبان بوده است. ولیکن، در بررسی دقیق دو فرایند اصطلاح سازی ذکرشده از برخی ابزارهای پژوهشی رویکردهای نظری دیگر، نظیر طرحواره های ساختاری در رویکرد ساخت واژه ساختاری نیز بهره گرفته ایم. بررسی های صورت گرفته نشان داد که تعریف نام های مرکب انضمامی در دفتر واژه های مصوب فرهنگستان موید وجود زیرساختی نحوی در این نام ها است. از سوی دیگر، ازدست دادن نشانه های نحوی در برخی گروه های نحوی نیز، بیانگر واژگانی شدگی آنها است. تنوع طرحواره های ساختاری در فرایند انضمام اسم بیشتر از گروه های نحوی و درمقابل، زایایی گروه های نحوی از زایایی نام های مرکب انضمامی بیشتر است. همچنین، به طورکلی بهره گیری از فرایند ساخت گروه های نحوی در بازه زمانی ۱۰ساله، سیر افزایشی داشته است.
کلمات کلیدی: ساخت واژه, نحو, زبان علم, رویکرد تعاملی, ساخت واژه ساختاری, انضمام نام, گروه نحوی
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/2008389/