آیا تشکیل حکومت صفویه مبداء تاریخ جدید یا معاصر ایران است؟
عنوان مقاله: آیا تشکیل حکومت صفویه مبداء تاریخ جدید یا معاصر ایران است؟
شناسه ملی مقاله: JR_IRHJ-16-1_011
منتشر شده در در سال 1402
شناسه ملی مقاله: JR_IRHJ-16-1_011
منتشر شده در در سال 1402
مشخصات نویسندگان مقاله:
علیرضا ملائی توانی - استاد پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
خلاصه مقاله:
علیرضا ملائی توانی - استاد پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
صفویان با ایجاد حکومتی متمرکز قلمرو تاریخی ایران را احیا نمودند و به تشیع رسمیت دادند. برخی مدعیاند صفویان دولت ملی ایجاد کردند و به ایرانیان وحدت و هویت ملی تازهای دادند. دو دهه پس از انقلاب اسلامی این ایده رواج یافت که تاسیس حکومت صفویه مبدا تاریخ معاصر/ جدید ایران است. با توجه به اهمیت این ادعا و پیامدهای آن، مقاله حاضر به ارزیابی این مسئله میپردازد که آیا واقعا برآمدن صفویان مبدا تاریخ معاصر ایران است و آیا میتوان از دولت ملی و شکلگیری هویت واحد ملی در دوره صفویه سخن گفت؟ نگارنده مهمترین ایدههای مطرحشده در این باره را در قالب سه گفتمان شرقشناسانه، ایرانگرایانه و شیعهگرایانه دستهبندی و بررسی میکند. نتایج پژوهش نشان میدهد تشکیل حکومت صفویه سرآغاز یک دوره تاریخی تازه در چارچوب دوران میانه ایران و در استمرار آن است نه مبدا تاریخ جدید یا معاصر ایران. با حکمرانی صفویان نه تمدن نوینی تاسیس شد که ایران را وارد دوره تجدد کند و نه ایران در تمدن جدید اروپایی سهیم شد تا از امکانات و فرصتهای آن بهرهمند شود و نه تعریف تازهای از موقعیت ایران در نسبت با مدرنیته به دست آمد. در نتیجه، صفویان دوره پیشامدرن ایران را تنها با تغییر مذهب و تغییر رابطه دین و دولت ادامه دادند.
کلمات کلیدی: حکومت صفویه, تاریخ معاصر, تشیع, حکومت ملی, قلمرو ایران
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1906440/