سنجش نظر قاضی عبدالجبار معتزلی پیرامون رویت خداوند بر اساس قاعده نفی تشبیه
- سال انتشار: 1399
- محل انتشار: فصلنامه پژوهش های اعتقادی کلامی، دوره: 10، شماره: 4
- کد COI اختصاصی: JR_KALAM-10-4_008
- زبان مقاله: فارسی
- تعداد مشاهده: 179
نویسندگان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی
چکیده
امکان دیدن خداوند با جسم توسط انسان و یا عدم آن، همواره از مسائل پر دغدغه ای میان متکلمان و همچنین فرقه های مختلف مسلمان بوده است که با توجه به آراء متضادشان می توان به این امر مهم پی برد. بعضی از فرق از جمله مشبهه- با قبول رویت خداوند توسط انسانها، در نهایت به کج اندیشی - تصور جسمانی از خداوند - گرفتار شدند و بعضی از فرق دیگر از جمله مفوضه گرفتار جبری گری شدند. قاضی عبدالجبار معتزلی در این زمینه، به رد قرائت های تشبیه گرایان - مشبه مطلق و ظاهرگرایان – پرداخته و از میان قرائت های تنزیه گرایان – اهل تفویض و اهل تاویل- به شیوه اهل تاویل، همراه با اتخاذ شیوه عقل گرایانه معتزلیون؛ تقدم عقل در کتاب، سنت، اجماع و عقل، معتقد بوده است. همچنین قاضی برخلاف عقیده اشاعره، معتقد است که رویت خداوند هم در دنیا و هم در آخرت ممکن نیست. قاضی همچنین با توجه به ارائه یک دلیل عقلی- مقابله- و شش دلیل نقلی- آیه ۱۴۳ سوره اعراف، آیه ۱۰۳ سوره انعام، آیات ۲۲- ۲۵ سوره قیامت، آیه ۷۷ سوره توبه، آیه ۲۶ سوره یونس – مفهوم نفی رویت خداوند را به اثبات رساند. به عقیده نگارندگان از جمله نقدهای وارد بر دیدگاه قاضی عبدالجبار آن است که ایشان به اقسام مختلف رویت، از جمله رویت شهودی یا قلبی توجه ننموده است، به همین جهت تحلیل ایشان پیرامون رویت، تحلیلی جامع نگر نیست.کلیدواژه ها
خداوند، نفی رویت، دلیل عقلی، دلیل نقلی، قاضی عبدالجبار معتزلی.اطلاعات بیشتر در مورد COI
COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.
کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.