سنجش نسبت ضرب های ریتم ۸/۶ در رنگ های موسیقی دستگاهی ایران (۱۲۸۴ – ۱۳۵۷ش.)

سال انتشار: 1400
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 69

فایل این مقاله در 9 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JFADRAM-26-2_005

تاریخ نمایه سازی: 17 مهر 1402

چکیده مقاله:

رنگ ها به عنوان گونه ای شناخته شده از موسیقی موزون دستگاهی ایران اغلب با ریتم معمول ۸/۶ در منابع مکتوب موسیقی ثبت و ضبط شده اند. در تئوری موسیقی غربی کسر میزان ۸/۶ جزء ریتم های ترکیبی دوضربی است که هر ضرب آن قابل قسمت بر سه است. تساوی کشش دو ضرب اصلی در هر میزان از مشخصات ذاتی این ریتم غربی است که در نت نویسی موسیقی نظری معاصر ایران هم اغلب مورد پذیرش قرار گرفته است اما نمونه اجراهای ضبط شده از این گونه ی موسیقایی از صدواندی سال پیش به این طرف نشان از ماهیتی منعطف و غیرمتساوی در اجرای رنگ های موسیقی دستگاهی ایران دارد. از حدود پنجاه سال پیش موسیقی دانانی به بیان این تفاوت در نگارش و اجرای ریتم ۸/۶ ایرانی پرداخته و برخی نیز پیشنهادهایی برای نوع نگارش غیرمتساوی ضربان های اصلی آن ارائه داده اند. این پژوهش ضمن مرور آرای متفاوت گذشتگان تا تازه ترین ایده های نظری، با تحلیل رایانه ای نمونه های صوتی از نخستین دوره ی ضبط موسیقی ایرانی در ۱۲۸۴ش. تا نمونه هایی از دهه ی ۱۳۵۰ش. میزان تفاوت دقیق زمانی میان کشش های ضرب اول و دوم را استخراج کرده و نشان می دهد این ریتم منعطف قابلیت اجرای دو ضرب مساوی به نسبت ۵۰% تا دو ضرب نامساوی به نسبت ۶۲.۵% به ۳۷.۵% را داراست.

کلیدواژه ها:

رنگ ، ریتم ۸/۶ ، موسیقی دستگاهی ایران ، نت نویسی موسیقی ایرانی

نویسندگان

محمدرضا شرایلی

کارشناسی ارشد موسیقی شناسی (اتنوموزیکولوژی)، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

ساسان فاطمی

استاد، دانشکده هنرهای نمایش و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آرشیو شخصی نگارنده (شامل صفحات گرامافن ۷۸دور و ۴۵دور) ...
  • بهارلو، محمد (۱۳۳۶)،کتاب سوم موسیقی ایرانی، چاپخانه ی فردوسی، تهران. ...
  • تهماسبی، ارشد (۱۳۹۳)، آلبوم صدرنگ رنگ، موسسه ی فرهنگی هنری ...
  • جعفرزاده، خسرو (۱۳۹۲)، موسیقی ایرانی شناسی، هنر موسیقی، تهران ...
  • خالقی، روح الله (۱۳۹۱)، موسیقی ایران، بازنویسی و یادداشت ها: ...
  • رهبری، علی (۱۳۸۸)، یک اشتباه بزرگ، هنر موسیقی، مرداد، شماره ...
  • سپنتا، ساسان (۱۳۷۷)، تاریخ تحول ضبط موسیقی در ایران، موسسه ...
  • سپهری، هادی (۱۳۹۴)، نگاهی به نحوه ی نگارش چند نوع ...
  • فاطمی، ساسان (۱۳۹۳)، جشن و موسیقی در فرهنگ های شهری ...
  • فاطمی، ساسان (۱۳۹۴)، ریتم چندزمانه در موسیقی ایرانی عربی ترکی، ...
  • فروتن، یوسف (۱۳۹۰)، آلبوم ضربی های قدیمی ۲، موسسه ی ...
  • فرهت، هرمز (۱۳۹۴)، دستگاه در موسیقی ایرانی، ترجمه ی مهدی ...
  • فیاض، محمدرضا (۱۳۹۳)، گفتمان های ریتمیک در موسیقی ایران: دوره ...
  • کیانی، مجید (۱۳۹۲)، هفت دستگاه موسیقی ایرانی، سوره ی مهر، ...
  • مشحون، حسن (۱۳۸۸)، تاریخ موسیقی ایران، چاپ دوم، فرهنگ نشر ...
  • منصور، امیر (۱۳۸۴- ۱۳۹۲) مجموعه مقالات در ژورنال صفحه سنگی ...
  • مهرانی، حسین (۱۳۸۳)، کتاب سرایش: مبانی نظری موسیقی غربی و ...
  • نمایش کامل مراجع