واکاوی منازعات اهل حدیث با امامیه در مقوله ی «جامعه سازی»
- سال انتشار: 1402
- محل انتشار: دوفصلنامه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره: 17، شماره: 32
- کد COI اختصاصی: JR_JHR-17-32_001
- زبان مقاله: فارسی
- تعداد مشاهده: 183
نویسندگان
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه آیت الله بروجردی(ره) لرستان ایران
پژوهشگر و دکترای تاریخ اسلام تاریخ اسلام
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه آیت الله بروجردی(ره) لرستان، ایران.
چکیده
متوکل (۲۳۲-۲۴۷ق) دو سال پس از کسب کرسی خلافت، از اندیشه معتزله رخ برتافت و روی به اهل حدیث نموده و تمامی امور دینی حکومت را به اهل حدیث واگذار کرد. با این رویداد، ضمن حکومتی شدن اندیشه اهل حدیث و سلطه آنان بر ساختار اندیشه دینی، نوعی از داد و ستدی فکری-سیاسی میان خلیفه و اهل حدیث شکل گرفت. در این شرایط، امامیه که با انتقال کانون امامت به سامرا مواجه شده بود، در برابر خود شبکه محدثان نقل گرایی را می دید که ضمن شکل دهی به جامعه ی جدید دینی، اعتقاداتشان، پهلو به معارف شیعه می زد. این مقاله در پی پاسخ به چگونگی این رخداد و بازکاوی آن در مفهوم «جامعه سازی» و یا به عبارتی ساخت جامعه ای نو، آن هم متناسب با فهم خود از آموزه های دینی است. کوشش تحقیق پیش-رو، واکاوی تعامل و نزاع های اهل حدیث و امامیه با روش توصیف و تبیین داده های حدیثی-تاریخی و بر اساس نظریه ی «تعامل سیاسی-فرهنگی دین و قدرت در عصر دوم عباسی» می باشد. یافته های پژوهش حکایت از تکاپوی جریان اهل حدیث برای جامعه سازی، با تعابیر جدید از مفاهیمی مانند «سواد اعظم»، «جامعه اسلامی» و «دین حداکثری» دارد که اندیشه اهل حدیث را پشتیبانی و تایید می کرد. امامیه نیز با بهره-گیری از پردازش حدیث، تبیین حدیث و شرح شبکه امامت شیعی، به کارزار این رویداد فرهنگی رفت.کلیدواژه ها
اصحاب حدیث, کارکرد سیاسی-اجتماعی حدیث, کارکرد فرهنگی-نظامی حدیث, نظریه تعامل سیاسی-فرهنگی دین و قدرتاطلاعات بیشتر در مورد COI
COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.
کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.