نشانگرهای ارزشیابی بنگاه های خصوصی تدارک بیننده خدمات ترویجی و مشاوره ای کشاورزی

ارزشیابی اثربخش همواره در نظام­ ترویج کشاورزی محل بحث و مناقشه بوده است. در حالی­که برخی اقدامات پراکنده به منظور تدوین نشانگرهای ارزشیابی از خدمات ترویج دولتی انجام شده است، هیچ مطالعه موقعیت­­­محوری در جهت توسعه نشانگرهای ارزشیابی از وضعیت بنگاه­های تدارک بیننده خدمات ترویج خصوصی در کشور به چشم نمی­خورد. در همین رابطه، پژوهش حاضر با هدف کلان توسعه نشانگرهای متناسب و مبتنی بر شرایط زمینه­ای موجود، برای کمک به پیشبرد برنامه­های ارزشیابی وضعیت و عملکرد بنگاه­های خصوصی فعال در حوزه تدارک خدمات ترویجی و مشاوره­ای کشاورزی انجام شد. برای این منظور، کلیات طرح تحقیق بر پایه مفروضات پارادایم آمیخته تدوین شد. نمونه مطلعان کلیدی مورد مطالعه، در هر دو فاز پژوهش به شکل هدفمند انتخاب شدند. در بخش کیفی، داده­ها با انجام مصاحبه­های نیمه­ ساختار یافته گردآوری و به کمک تئوری داده­بنیان تحلیل گردید. در مقابل داده­های بخش کمی، با استفاده از یک نسخه پرسشنامه محقق­ساخته جمع­آوری و از طریق فرایند تحلیل سلسله مراتبی مقایسه شد. بر اساس یافته­ها، ۹۰ نشانگر ارزشیابی از وضعیت بنگاه­های ترویج خصوصی تدوین و در قالب نه طبقه مجزا دسته­بندی گردید. طبقات نشانگرهای به ­دست آمده، با توجه به اهمیت وزنی در ارزشیابی و به ترتیب اولویت عبارت بودند از: سودمندی خدمات، کارایی بازار، توسعه نهادی، پاسخگویی، تخصص حرفه­ای، منابع بنگاه­ها، تعاملات حرفه­ای، نوآوری کارآفرینانه و سطح پوشش. نشانگرهای یاد شده می­توانند توسط برنامه­ریزان نظام خدمات کشاورزی و صاحبان بنگاه­های خصوصی، به صورت اقتضایی در پروژه­های ارزشیابی و تعدیل نظام ترویج و خدمات مشاوره­ای به­کار گرفته شوند.

کلیدواژه ها:

نظام نوآوری کشاورزی ، نظام ترویج خصوصی ، ارزشیابی ترویجی ، تحلیل ذینفعان چندگانه