مطالعه ی آزمایشگاهی اثر نصب کف بند بر کاهش آب شستگی موضعی در پایین دست سازه های کنترل تراز بستر سطح شیب دار

  • سال انتشار: 1401
  • محل انتشار: مجله تحقیقات آب و خاک ایران، دوره: 53، شماره: 6
  • کد COI اختصاصی: JR_IJSWR-53-6_004
  • زبان مقاله: فارسی
  • تعداد مشاهده: 170
دانلود فایل این مقاله

نویسندگان

محدثه مویدی مشکاپشتی

Department of water engineering, Faculty of Agriculture Science, University of Guilan, Rasht

مهدی اسمعیلی ورکی

Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture Science, University of Guilan, Rasht, Iran; Department of Water and Environmental Engineering, Caspian Sea Basin Research Center, University of Guilan, Rasht, Iran

بهنام شفیعی ثابت

Department of water Engineering, Faculty of Agriculture Science, University of Guilan, Rasht

سهام الدین محمودی کردستانی

IA.ING, Lecce, Italy

چکیده

کاهش تراز بستر رودخانه ها، یکی از مهمترین مسائلی می باشد که امروزه مهندسین رودخانه با آن مواجه هستند. سازه های کنترل تراز بستر سطح شیب دار از جمله سازه هایی هستند که علاوه بر حفاظت رودخانه در مقابل فرسایش پیش رونده در بستر، دارای شرایط مناسب محیط زیستی از منظر سهولت در عبور آبزیان به بازه های بالادستی و نیز افزایش اکسیژن محلول در آب هستند. یکی از موضوعات مهم در طراحی و ایمن سازی این سازه ها، پیش بینی مقدار عمق آب شستگی در پایین دست آن ها و اتخاذ روش های کاهش آن است. در تحقیق حاضر تاثیر حضور کف بند بر تغییرات مشخصات آب شستگی موضعی در پایین دست سازه کنترل تراز بستر سطح شیب دار با و بدون زبری سطح سازه به صورت آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش ها برای شیب های کارگذاری ۱:۳و ۱:۵، نسبت عمق بحرانی به ارتفاع سازه ۲/۰-۱۴/۰، زبری سطح سازه با اندازه های ۲/۵-۱۵/۱ سانتی متر و چیدمان های مختلف و نیز کف بند با طول های برابر و نصف ارتفاع سازه در آزمایشگاه هیدرولیک و مدل های فیزیکی-هیدرولیکی دانشگاه گیلان طی سال های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، اجرا گردید. تجزیه و تحلیل نتایج در شیب های مختلف سازه نشان داد که ایجاد کف بند رابطه مستقیم با کاهش عمق حداکثر نهایی آب شستگی دارد به گونه ای که با نصب کف بند به طول برابر با ارتفاع سازه، عمق حداکثر نهایی آب شستگی در دامنه دبی ها و زبری های حداقل تا حداکثر، برای شیب های ۱:۳ و ۱:۵ بطور متوسط به ترتیب ۵۸ و ۴۳ درصد نسبت به حالت بدون کف بند و بدون زبری کاهش می یابد. بررسی نتایج نشان می دهد که با افزایش اندازه زبری در بهترین عملکرد آن، از عمق حداکثر نهایی آب شستگی در دامنه دبی های حداقل تا حداکثر و شیب های مورد بررسی، بطور متوسط ۳۹ تا ۶۲ درصد نسبت به حالت بدون زبری کاسته می شود. مقایسه نتایح حاکی از آن است که در شیب ۱:۳ تغییر چیدمان زبری از وضعیت یک در میان به متراکم در محدوده زبری درشت دانه، تاثیری بر کاهش عمق حداکثر نهایی آب شستگی نداشت اما در شیب ۱:۵ منجر به کاهش ۱۸ تا ۴۲ درصدی عمق حداکثر نهایی آب شستگی شد.

کلیدواژه ها

Apron, Grade control structure, River rehabilitation, and Scour

اطلاعات بیشتر در مورد COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.